Sugücü   pompası, akarsuyun kinetik enerjisi ile çalışan,  elektrik enerjisi, mazot, benzin ve doğal gaz gibi petrol ürünlerine ihtiyaç duymadan, gece ve gündüz durmaksızın faaliyetine devam eden bir pompadır.

Sugücü pompası dünyanın hiçbir yerinde bu güne kadar uygulanmamış, insanlar tarafından keşfedilmemiştir. Akarsuyun beyaz enerjisini berekete çeviren sugücü pompası boşa akan akarsuların kinetik enerjisini en iyi bir şekilde değerlendirmekte, ekonomiye katkı sağlamaktadır. Akarsuların 5 metreden daha az düşülerinden, hatta 1-2 metrelik yükseklik farkından yararlanan sistem ile güvenli su sağlamakta,  elektrik enerjisi ve petrol ürünleri kullanmaktadır. 

Sugücü pompası; tarımsal sulama, içme ve kullanma suyu temin etmek için akarsuyun kinetik enerjisinden yararlanarak hidrolik, fizik, mekanik ve matematik formülleri yardımıyla hesaplanan su miktarının  yukarı basılmasında kullanılan bir pompadır. Sugücü pompası akarsuyun üzerine kurulan bir akarsu tribününden (su çarkından) alınan güç, çift taraflı çalışan özel olarak geliştirilmiş bir pompaya doğrudan bağlanır. Sugücü pompası ile büyük debilerdeki su, "enerjinin sakınımı kuralları" içerisinde yüksek kotlara basılabilmektedir. Akarsuyun düşme yüksekliği ve akarsu debisi, basılacak su miktarı ve basma yüksekliğine doğrudan etki etmektedir. Söz konusu bu dört  parametre arasındaki ilişki, uygulamada kullanılan formüller ve buluş sahibi tarafından geliştirilen bilgisayar programı yardımıyla , akarsudan  elde edilecek güç ve yukarı basılacak su debisi hesaplanmaktadır. Yapılan uygulamalarda sulama suyu 40-45 metre yükseğe basılmış, arazi yüzeyine döşenen plastik boru ile 250 metre uzaklıktaki 20 dekar büyüklüğündeki tarlada sulama yapılmıştır. Uygun koşullarda 100-250 litre/saniye veya daha fazla debideki sulama suyu,   50-100 hatta 150 metre ve daha yükseğe basılabilecektir. Buradaki temel husus, akarsuyun debisi ve elde edilecek güce göre suyu basacak pompanın boyutlandırılması ve imalatıdır.

Sugücü pompası  akarsuyun bulunduğu ve akarsuyun belirli bir yüksekten düştüğü her yerde uygulanabilir. Sugücü pompası dereler, çaylar, ırmaklar ve nehirler üzerinde uygun yerlerde çalışabilir. Ülkemizde 177 000 km, dünyada milyonlarca kilometre uzunluğunda akarsu bulunduğu, elektrik enerjisi, mazot ve diğer yakıtların çok pahalı olduğu dikkate alınırsa, sugücü pompasının ülkemizde ve dünya üzerinde her yerde uygulama olanağı vardır. Özellikle akarsuyun hızlı aktığı yerlerde yapılacak küçük toprak bentlerle çevrilecek akarsular üzerinde yaratılacak   birkaç metrelik düşülerden yararlanılması sonucu akarsuyun hemen yanında veya birkaç yüz metre uzağındaki tarlalarda  çok az bir tesis masrafı ile sulama yapma olanağı elde edilecektir.

Sugücü pompasının çiftçiye ve ülke ekonomisine katkılarını özetlemek gerekirse:

• Elektrik enerjisi, mazot, benzin, fueloil, doğalgaz gibi bilinen yakıtları kullanmadığından işletme masrafı yoktur. Akarsuyun beyaz enerjisini berekete çevirmekte, bedava su temin etmekte, ülkeye döviz kazandırmaktadır.
• Elektrik motoru, dizel motor, benzinli motor, santrifüj ve kademeli pompaya ihtiyaç göstermez. Kendi özel pompası ile hesaplanan su miktarını 50-100-150 metre yüksekliğe basabilir.
• Çevre dostudur, hiç bir kirlilik yaratmaz, enerji tasarrufu sağlar.
• Sulama, içme, kullanma ve sanayi suyu temini amacıyla kullanılır.
• Damla ve yağmurlama sistemlerini çalıştırabilmektedir.
• Günün 24 saatinde kesintisiz, durmaksızın çalışabilmektedir
• Tüm parçalar yurt içinde yerli olarak imal edilebilmekte, ithal malzemeye ihtiyaç duyulmamaktadır.
• İmalat, montaj, bakım ve kullanımı kolaydır.
• İlk tesis masrafı dışında hiçbir ilave yatırıma gerek göstermez.
• Bakım ve onarımı ileri teknoloji gerektirmez, yerinde kolayca yapılabilir,
• Fazla bir bakım gerektirmeden uzun yıllar hizmet eder.
• Çalıştırılması sırasında devamlı personele ve bekçiye ihtiyaç göstermez.
• Büyük debili akarsularda, büyük kapasiteli sistemlerin uygulanmasıyla birkaç bin dekar arazinin sulanması olanağı bulunmaktadır.
• Kuru tarım arazisi sulandığında, sulu tarım arazisinde her yıl ürün alındığından, birim alandan elde edilen ürün miktarı ve gelir artmaktadır.
• Sulu alanlarda ürün çeşitliği artmakta, çiftçinin daha uzun süre gelir elde etmesi, iklimi uygun alanlarda iki-üç ürün elde edilebilmektedir.
• Sulu tarım arazisinin değeri artmakta, sulanan arazi sahibine rant sağlamaktadır.
• Sulu tarım alanlarında kuru tarıma göre 3-4 kat daha fazla işgücüne ihtiyaç duyulmakta, kırsal kesimde bulunan gizli işsizlik azalmakta, istihdam artmaktadır.
• Sulu tarım yapan insanların geliri ve toprağa bağlılığı artmakta, köyden kente göç azalmakta, toplumun refahı ve yaşam düzeyi yükselmektedir.
• Sulu tarımda kullanılan tarımsal girdiler arttığından, diğer endüstri kollarının daha fazla gelişmesi sağlanmakta, ülke ekonomisi canlanmaktadır.
• Sulu alanlarda sözleşmeli tarım gelişmekte, pazar talebine yönelik, yüksek standartta, kaliteli ürün üretimi mümkün olmakta ve gıda işleme sanayisi gelişmektedir.
• Patentli ve seri numaralı bir ürün olduğundan hırsızlıklara karşı korumalıdır.
• Ülkemizde ve dünyada 184 ülkede patent hakkının tescil edilmesi için çalışmaların devam ettiği, marka tescili için gerekli işlemlerin başlatıldığı sugücü pompası dünyanın bir çok ülkesine ihraç edilerek, ülkeye döviz girdisi sağlanabilecektir.

Sugücü pompasının dezavantajlı hususları şunlardır:

• Sistem verimliliğini artırmak, kullanım alanını genişletmek, damla ve yağmurlama sulama yapmak için araştırma, geliştirme (Ar-Ge) çalışmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
• Pompanın çalışabilmesi için bir akarsuya ihtiyaç vardır, durgun suda çalışmaz.
• Akarsu üzerinde en az 50 santimetre düşü bulunması veya bir bent ve çevirme kanalıyla bu düşünün yaratılması gerekmektedir.
• Sugücü pompası ve pompaya güç veren akarsu çarkını (tribünü) taşkın sularının etkilememesi için sistemi taşkınlardan koruyacak önlemlerin alınması gereklidir.

Sugücü pompası Kahramanmaraş ilinin Nurhak ilçesinin Kullar-Tatlar Beldesi'nde 8 Temmuz  2006 Cumartesi   günü başarıyla uygulanmıştır. Aynı yerde 6 Ağustos 2006 Pazar günü Kahramanmaraş Valisi Sayın İlhan Atış 250 kadar çiftçinin katıldığı bir tören sırasında  açılış yaparak bilgi almıştır. Bu uygulamada 2,30 metre yüksekten düşürülen 150 litre/saniye debideki akarsu enerjisinden yararlanılarak 10 litre/saniye debideki sulama suyu,   50 metre uzunluğundaki boru (10 cm çapındaki-4 inch) ile 20 metre yüksekliğe basılmıştır.  Bu su ile salma sulamada 30-50 dekar,  yağmurlama sulama ile 60-80 dekar, damla sulamada 100-120 dekar büyüklüğündeki tarla sulanabilir.   Yukarı basılan  bu suyun elektrik enerjisi kullanılarak basılması durumunda her ay 320 Yeni Türk Lirası (YTL), 5 aylık bir sulama döneminde 1600 YTL elektrik enerjisi bedeli ödenmesi gerekmektedir.   Dizel motor kullanılarak sulama  yapılırsa, akaryakıt masrafı yılda        2 000- 2 500 YTL (2,5-2,5 milyar) lira civarında olmaktadır. Sugücü pompası elektrik enerjisi, benzin ve mazot kullanmadan söz konusu sulama suyunu gece ve gündüz basmıştır.

Yerel ve ulusal basında küçük başlıklarla bu uygulamalarla ilgili bilgilere yer verilmiş, ülke için çok önemli olan bu buluşa basın kuruluşları maalesef gerekli ilgi yeteri kadar gösterilmemiştir. Malatya ilinin Doğanşehir ilçesinin Gövdeli beldesinde 3-4 Ekim 2006 tarihinde yapılan başka bir  uygulamada 2,20 m yüksekten düşen suyun enerjisinden yararlanılarak 38,00 metre yüksekliğe 8 litre/saniye su basılmıştır. Aynı miktardaki suyun elektrik enerjisi kullanılarak yapılarak yukarı  basılması halinde aylık elektrik enerjisi gideri 400 YTL, mazot gideri aylık yaklaşık 500 YTL   olacaktır.

Malatya ilinin Doğanşehir ilçesinin Gövdeli Beldesi çiftçilerinden Kadir Selçuk  sugücü pompasının arazisinin sulanması için girişimde bulunmuştur. Bu  talep  üzerine 1 Temmuz 2007 tarihinde söz konusu tarlada uygulama yapılmıştır. Bu uygulamada 1,50 metre yüksekten düşürülen yaklaşık 150 litre/saniye debideki akarsu ile 40-50 metre yüksekliğe günde 200 ton su basılmakta, sulama suyu 250-300 metre uzunluktaki plastik boru ile tarlaya iletilmekte,  20 dekar büyüklüğündeki arazide ekili olan tütün, sebze, yonca ve kiraz fidanları sulanmaktadır. Söz konusu suyun elektrik enerjisi kullanılarak basılması durumunda aylık elektrik enerjisi gideri ortalama  150-180 YTL, mazotlu pompa kullanılması durumunda yaklaşık 250 YTL olacaktır. Su gücü pompası akarsuyun enerjisinden yararlanarak söz konusu sulama suyunu üst kotlara gece gündüz basmıştır.   Sugücü pompasının kurulduğu günden beri sulama sorunsuz bir şekilde yapılmakta, çiftçi ihtiyacı olduğunda sugücü pompasını çalıştırmakta, diğer zamanlar durdurmaktadır.  Söz konusu uygulama yapılan yerde su basıncı yeterli olduğundan damla sulama yapma olanağı bulunmaktadır. 

Sugücü pompası kullanılarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından inşa edilen yaklaşık 30 000 kilometre uzunluğundaki kanaletli sulama sisteminde mevcut bulunan düşülerden yararlanarak damla ve yağmurlama sulama yapmak mümkün olacaktır (bu konu için Ar-Ge  çalışmasına ve mali desteğe ihtiyaç bulunmaktadır).  Ayrıca DSİ'nin inşa ettiği sulama tesislerinin uygun yerlerinde ve regülatörlerinde inşa edilecek sugücü pompaları ile üst kotlardaki arazi sulanabilecektir. Mevcut tesislerdeki küçük düşülerden yararlanarak söz konusu uygulamaları yapmak mümkün görülmektedir.  Geçmişte Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilen pompa istasyonlarının bir kısmı elektrik enerjisi fiyatları yüksek olduğundan çalışmamaktadır. Bu tesislerin bir kısmına sugücü pompası monte edilerek sistemler işler hale getirilebilecektir. ORKÖY projelerinde içme ve sulama suyu temin edilmesi amacıyla sugücü pompası kullanılabileceği ilgili genel müdürlük yetkilerince dile getirilmiştir.

Sugücü pompası yakın bir gelecekte damla ve yağmurlama sulama uygulamaları için kullanılacak, ülkemizde su kaynaklarının daha verimli ve optimum düzeyde kullanılması mümkün olacaktır. Akarsu enerjisinden başka bir enerjiye ihtiyaç göstermeyen sugücü pompası ülkemizde ve dünyada bir çok yerde uygulama alanı bulacaktır

15.08.2007

Şahin BEKİŞOĞLU 
Ziraat Yüksek Mühendisi

Adres:

Şahin Bekişoğlu  Sugücü Pompaları Tarım İnşaat Gıda ve

Turizm Dan.Hiz.San.Tic.Ltd.Şti.

Refik Belendir Sokak No: 122/1

Çankaya/Ankara

Tel: 0-312- 439 82 30,            Faks: 0-312- 441 60 35

Mobile: 0-532-446 14 60        veya : 0-543-266 56 53

E-mail: Bu mail adresi spam botlara karşı korumalıdır, görebilmek için Javascript açık olmalıdır

Bu yaznn TrackBack linki

Yorum (0)