Dünya’da ekonomik önemi olan bazı elma anaçlarının genel özellikleri aşağıda verilmiştir. Çok bilinen M, MM klonları, BUD, MAC serisi gibi bazı anaçlara değinilmemiştir.
M9 Alt KlonlarıAvrupa’da ve Yeni Zelanda’da yapılan araştırmalarla M9 klon anacının değişik özelliklere sahip farklı alt klonları geliştirilmiştir. Bunların fidanlık şartlarındaki performanslarını belirlemek için yapılan çalışmaların sonuçlarına göre, bu klonlar arasında ağaç büyüklüğü ve genç ağaçların verimi bakımından çok az farklılıklar bulunmuştur. Nitekim bunlar M9’un alt klonlarıdır. Dolayısıyla M9 ile yarı bodur M26 gibi M klonları arasında büyüme gücü bakımından görülen büyük farklılıklar, M9 alt klonları arasında görülmemektedir. Bu alt klonlardan M9 NZ Yeni Zelenda’da; EMLA 9 İngiltere’de; M9 NAKB T337 Hollanda’da; Burgmer 719 (Cover 2) Almanya’da; M9 Pajami 1 Lancep ve M9 Pajami 2 Cepiland Fransa’da; M9 NIC29 Belçika’da geliştirilmiştir. Bu klonların bazılarının genel özellikleri aşağıda verilmiştir.
M9 Pajami 2 Cepiland
Fransız orijinli olan bu bodur anaç, M9 NAKB 337’ye benzer. Biraz daha güçlü ve verimli ağaçlar yapar. Aşılandığı çeşitlerle uyuşma durumu iyidir. Diğer M9 anaçlarından hafif iri meyveler yapmakta, renklenmeyi ve erken olgunlaşmayı teşvik etmektedir. Kışa dayanıklılığı diğer M9 anaçları ile aynıdır (Anonim, 1999e).
EXEMLA M 9
Latent virüsleri yok etmek amacıyla ısı uygulaması ile elde edilmiş M9 klonudur. Çöğür anaçların %30-35’i kadar büyüklükte ağaçlar yapar. Ateş yanıklığı ve pamuklu bite hassas, phytopthora’ya dayanıklıdır. Çok erken verime yatar. Bu anaçla kurulan bahçelerde ağaçlara destek gereklidir (Anonim, 1996b).
M9 NIC29
Belçika orijinli bodur bir anaçtır. Biraz daha kuvvetli olan M9 NAKB 337’ye benzer irilik ve özelliklerde ağaçlar yapar. Bu anaçta M9 NAKB 337’nin kırılgan gevrek kökleri, gür ve yaygın bir kök sistemiyle yer değiştirmiştir. Bu durum bahçede canlı kalma oranını artırmaktadır. Ağaçların bir herekle desteklenmesine gerek vardır (Anonim, 1999e).
M9 NAKB T337
M9 NAKB T337 anacının ebeveyni M9 NAKB 337’dir. Bu anaç Avrupa’da M9’un önerildiği alanlarda yaygın kullanılmaktadır. Bu anaç üzerindeki ağaçlar EMLA 9’a çok benzer şekildedir. Erken meyveye yatarlar. Phytopthora’ya dayanıklı, fidanlık şartlarında mantara hassastır (Anonim, 1999d). Standart ağaçların %30-35’i kadar büyüklükte ağaçlar yapan bodur bir anaçtır. Kökleri kırılgan ve gevrektir. Desteğe ihtiyaç duyarlar. Oldukça iri meyveler yapar. Bu anaçlar ağır ve nemli topraklara iyi uyum sağlar (Anonim, 1999e).
Bemali
Mank’s codlinXM4 melezidir. İsveç’teki Balgsard Elma Anaç Islahı Programının ilk introdüksiyonudur. Bemali yaklaşık M26 büyüklüğünde ağaçlar yapar. Bol verimli ve pamuklu bitten ari olması yanında kolay çoğaltılabilmesi tercih sebebidir. Ateş yanıklığına karşı oldukça dayanıklıdır (Ferree ve Carlson, 1987).
C 6
Amerika’da Stark Bro’s fidancılıkta M8’in açık tozlanmasından elde edilmiş bir anaçtır. M26 büyüklüğünde ağaçlar yapar. Ateş yanıklığına çok hassastır (Ferree ve Carlson, 1987).
Patul
Transilvanya’nın dağlık bölgelerinde doğal olarak bulunan Malus’dan selekte edilmiştir. Patul anacı üzerindeki ağaçlar hızla büyür, uzun ömürlü olur, geç meyveye yatar. Kökleri dona dayanıklı, toprağa bağlanmaları iyidir. Romanya’da ekonomik önemi olan tüm elma çeşitleri ile uyuşur. Bu anaç verimsiz yamaç arazilerde kumlu topraklarda spur tipler için uygundur (Parnia ve ark., 1988 ).
Crestesc
Güney Karpatya’da doğal elma populasyonundan selekte edilmiştir. Bu anaç üzerindeki çeşitler erken meyveye yatar. Genel olarak Patul’a benzer özellik gösterir (Parnia ve ark., 1988 ).
Bistrita 50
Transilvanya ve Moldovya’nın kuzeyinde Masanchi elma çeşidine ait populasyondan elde edilmiştir. Bu anaç üzerindeki ağaçlar uzun ömürlü olup nispeten geç meyveye yatarlar, bol verimlidirler (Parnia ve ark., 1988 ).
G21 (Malus pumila Mill.)
1978 yılında Romanya'da elde edilmiş bir anaçtır. Sert odun çelikleriyle kolaylıkla çoğaltılabilir. Toprağa bağlanması M9'dan daha iyidir. Büyüme gücü M9 ve M26 arasındadır (Parnia ve ark., 1988 ).
Geneva 11
Geneva’da Cornell Üniversitesinde üretilmiştir. M26 büyüklüğünde ağaçlar yapar. Üzerindeki ağaçların verim durumu M26’ya benzer. Ateş yanıklığına ve kök çürüklüğüne dayanıklıdır. Üzerindeki çeşidi çok erken meyveye yatırır. Çok verimli olmasını sağlar. Toprağa bağlanması iyidir fakat herek ister (Anonim, 1999f; Anonim, 2000u).
Geneva 65
Geneva’da Cornell Üniversitesinin ıslah programındaki ilk introdüksiyondur. M9 ile M27 arasında büyüklükte ağaçlar yapan bodur bir anaçtır. Bu anaçlar üzerindeki ağaçlar erkenci ve çok verimlidir, toprağa iyi bağlanmalarına rağmen destek isterler ve dip sürgünü yaparlar (Anonim, 1999f; Anonim, 2000v).
Geneva 16
1981 yılında Cornell Üniversitesinde Elma Anaç Islahı Programında OttowaxMalus floribunda’nın melezlenmesinden elde edilmiştir. Standart elma ağacının %25’i büyüklüğünde ağaçlar yapar. Bu anaç üzerindeki çeşitler erken meyveye yatar ve çok verimli olurlar. Gövde çürüklüğü ve ateş yanıklığına dayanıklıdırlar. Kullanımı henüz pek yaygın değildir, daha çok denemelerde kullanılmaktadır (Anonim, 1999d; Anonim, 2000u).
Geneva 30
EMLA 7 büyüklüğünde ağaçlar yapmaktadır. Toprağa bağlanması çok iyidir. Az miktarda dip sürgünü verir. Ateş yanıklığına dayanıklıdır. Üzerindeki çeşit erkenci ve çok verimli olur. Standart ağaçların %45-50’si kadar büyüklükte ağaçlar yapar (Anonim, 2000u; Anonim, 2000v).
Polish serisi
Polonya'da, İngiliz M ve MM anaçlarının kışa dayanımları yeterli olmadığı için yeni anaçlara gereksinim duyulmuştur. Pomoloji Araştırma Enstitüsünde 1954 yılında elma anaç ıslah programı başlatılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda P1, P2, P16 ve P22 adları ile bilinen anaçlar elde edilmiştir (Jakubowski ve Zagaja, 2000).
P1: M4xAntonovka melezlemesinden elde edilmiştir. Bodur ağaçlar yapmaktadır. Çoğaltılması kolaydır. Kış soğuklarına orta derecede dayanıklıdır.
P2: M9xAntonovka melezlemesinden elde edilmiştir. Bodur ağaçlar yapmaktadır. Çoğaltılması güçtür. Kış soğuklarına dayanıklıdır.
P16: LongfieldxM11 melezlemesinden elde edilmiştir. P 16 klon anacı P1 ve P2'de olduğu gibi bodur ağaçlar yapmaktadır. Çoğaltılması kolaydır. Kış soğuklarına dayanıklılığı orta derecededir.
P22: M9xAntonovka melezlemesinden elde edilmiştir. P 22 çok bodur elma ağaçları yapmaktadır. Çoğaltılması zordur. Kış soğuklarına oldukça dayanıklıdır (Zagaja ve ark., 1988; Jakubowski ve Zagaja, 2000).
Bu anaçlardan P1, M9 kadar, P 22 ise M9'dan ufak ağaçlar yapmaktadır (Büyükyılmaz ve Öz, 1994).
Jork 9
Almanya’da Jork Araştırma İstasyonu tarafından M9 çöğürlerinin açık tozlanmasından elde edilmiştir. M9’dan daha kolay çoğaltılması ve daha kuvvetli olması tercih sebebidir. Verimlilik durumu M9’a benzer.
Supporter 4 (Pi 80)
Son zamanlarda ABD’de introdükte edilen bu Alman anacı (M9XM4), büyüklük ve tutunma bakımından M26’ya benzer. M26’ya göre üzerindeki çeşitlerle daha iyi bir uyuşma gösterir. Verim durumu M 26 ve MM 106’dan daha iyi fakat M9’dan daha azdır. Pamuklu bite, scab’a, phytopthora’ya ve kışa dayanıklılığı iyidir. Fakat mildiyöye dayanıklılığı çok iyi değildir (Anonim, 1999d; Anonim, 1999e).
Supporter 1, 2 ve 3
Pillnitz serisi içerisinde yer alan bu anaçlar Almanya’da York Araştırma İstasyonunda üretilmiştir. Supporter 1, M9XM.baccata, Supporter 2 ve 3 ise M9xM.micromalus’dan elde edilmiştir (Loreti, 1994). Bu anaçların hepsi de M9’dan daha küçük ağaçlar yaparlar (Sansavini ve Mantinger, 1995)
MI 793
Merton 793, EM793, 793, M793 sinonimleridir. M2XNorthern Spy’den elde edilmiştir. Standart ağaçların % 90’ı büyüklüğünde güçlü ağaçlar yapar. John Innes Araştırma İstasyonunda elde edilmiştir. Üzerindeki çeşidi erken meyveye yatırmaz. Kökleri toprağa çok iyi bağlanır, hereğe ihtiyaç duymaz (Anonim, 1996b).
Alnarp 2
İsveç’te Alnarp Meyve Araştırma İstasyonunda üretilmiştir. Kışa dayanıklı büyük ağaçlar yapar. Bu anaç üzerindeki ağaçlar erken meyveye yatar ve verimlidir (Ferree ve Carlson, 1987).
Fleuren 56
Bu anaç, Almanya ve Hollanda’da yapılan denemelerde M9’dan çok daha bodur; Avusturya’da yapılan çalışmalarda ise T337’den daha büyük ağaçlar yapmıştır. Bu anaç Hollanda’da kullanılmaktadır (Wertheim, 1998 ).
J-TE Serisi
1957’de Çekoslovakya’da başlayan bir ıslah programından elde edilen Çekoslavak serisi anaçlar J-TE-A’dan H’a kadar isimlendirilmiştir. J Jablon elma çeşidini, TE de Techobuzice Araştırma İstasyonunu ifade etmektedir. Başlangıçta 4 çeşitle yapılan denemelerde J-TE-G ve H’nin bodur; diğerlerinin A2 ve M2 arasında, değişen seviyelerde yarı bodur olduğu bildirilmiştir. Daha sonra Golden Delicious çeşidiyle bu durum teyit edilmiştir. Bugün J-TE-E ve F’nin de bodurluk gösterdiği belirlenmiştir. J-TE-E, F ve H M9’a; J-TE-G ise M27’ye benzemektedir. J-TE-H, M9’a göre daha düşük bir verime sahiptir. Bu nedenle bu anacın ticari önemi azdır. J-TE-E ve F, M9 ve M27’ye oranla daha yüksek bir verime sahiptir. J-TE-G’nin verimi ise daha yüksektir. Danimarka’da Golden Delicious ile yapılan denemelerde J-TE-H, M9’dan çok daha kuvvetli ve çok daha az verimli bulunmuştur. J-TE-F ve G pek çok özellik bakımından M9’a benzer bulunmuştur. Polonya’da J-TE-F ve G büyüme ve verim kapasitesi bakımından M9 ile kıyaslanabilir bulunmuştur. Fakat bu anaçlar kışa dayanım bakımından M9’a göre üstünlük göstermemiştir. J-TE-D, M26’dan çok daha güçlü ve daha az verimli bulunmuştur. Diğer Jablon klonu da Olamoue-Holice Araştırma istasyonunda elde edilen J-OH-A’dır. M9’dan biraz daha güçlü büyür, çok verimlidir. Günümüzde bu Çekoslavak serisi anaçlardan J-OH-A ile J-TE-E, F ve G yaygın kullanılmaktadır (Wertheim, 1998 ).

__________________
[Sadece Bahcesel kullanıcıları linkleri görebilir. Hala kayıt olmadıysanız, kayıt olmak için tıklayınız...]