Bahcesel.com Yöneticisi Zıraat Mühendisi Tasarımcı-Editör
Herkes Burada! Çünkü Bahcesel Hepimizin!
Üyelik tarihi: Sep 2006
Mesajlar: 3.484
Thanks: 95
Thanked 137 Times in 106 Posts
|
Fidanların Dikim Öncesi Tabi Olacağı İşlemler
Fidanların Dikim Öncesi Tabi Olacağı İşlemler :
Fidanların söküm, depolama ve nakillerinde gereken teknik hususlar ve ihtimam gösterilmemiş ise dikilen fidanlardan başarı beklenemez.Özellikle dikim mevsiminde kuraklık,sıcaklık ve don etkilerinin memleketimizin çeşitli yörelerinde kuvvetle görülmesi, dikim öncesi teknik hataları ortaya çıkarır. Dikim öncesi başarısızlıklar,fidanlıkta sökümle başlar. Kaplı fidanlar dışında çıplak köklü hatta topraklı fidanların sökümü, fidanların tam latent (uyku) devresinde yapılması gerekir. Sökümün erken veya geç yapıldığı, yani tam latent devre içinde gerçekleştirilmediği durumlarda sökülen fidanlar kurumaya ve diğer dış etkilere hatta soğuk hava depolarında depolanmaya karşı daha hassas olurlar.Halbuki tam latent halde sökülen fidanlar, gömüde~veya soğuk hava depolarında kökleri büyüme gücünü kaybetmeden uzun süre depolanabilir.
Ocak-Mart arası sökülen fidanların araziye dikildiklerinde gelişim güçlerinin en yüksek olduğu kanıtlanmıştır. Aksi halde tutma nispeti önemli ölçüde düşmektedir. Ancak toprak don halinde iken söküm söz konusu olmaz. Donlar başlamadan veya hemen çözülür çözülmez söküm yapılmalıdır. Fidanın, fidanlıkta sökümünden sonra, rutubet içeriğinin dikim anına kadar mümkün olduğu kadar muhafaza etmesi fizyolojik açıdan çok önemlidir. Bu itibarla fidanda aranacak en önemli niteliklerden birisi onun tazeliğidir.
1.1 FİDANLARIN GÖMÜYE ALINMASI
Dikim çalışmalarının 3-4 günü aşan bir süre gecikmesi halinde çıplak köklü fidanların serin ve gölge bir yerde kazılan hendeklerde,gevşetilmiş demetler halinde ve kökler toprakla kapatılmış olarak dikim zamanına kadar bekletilme işlemine "GÖMÜ" denir. Gömü çıplak köklü fidanların nemli topraklar içinde kurumadan taze kalmasını sağlar.
Gömü yerinin seçilmesinde aşağıdaki hususlara dikkat etmek gerekir:
1- Gömü yerinin,dikim yapılacak sahanın merkezi bir yerinde veya mümkün olduğu kadar yakınında olmalıdır.
2- Gömü yeri rüzgar ve öğle güneşinden korunaklı bir yer olmalıdır.Özellikle güney bakıların seçilmemesi,
zorunluluk halinde çardak v.s. ile suni gölgelemeye başvurulması gerekir.
3- Düz, taze, hafif ve geçirgen topraklar tercih edilmeli, gömü yeri su tutmamalı.fakat yeteri kadar nemli
kalmalıdır.
Seçilen gömü yerinde toprak diri örtüden temizlenir, 2 m genişlikte derin bir şekilde işlenerek hazırlanır. Sonra gömüye alınacak fidanların kökleri derinliğinde, bir tarafa 30-40 derece meyilli bir hendek açılır. Hendekten çıkan topraklar, köklerin üzerine atılıp ayakla bastırılarak toprakla iyi bir şekilde teması sağlanır. Bu şekilde hazırlanan birinci hendeğin 25-30 cm paralelinde ikinci bir hendek hazırlanarak işleme devam edilir.
Kışın yapraklarını döken türlerin fidanları ilkbaharda da dikilecek olsalar sonbaharda gömüye alınabildiği halde, iğne yapraklı ve daimi yeşil yapraklı türlerin fidanları için gömü önerilmez. Ancak zorunlu hallerde iğne yapraklılar için gömü müddeti 1 haftayı geçmemelidir.Aksi halde kışında ibreleri dolayısıyla devam eden yüksek transprasyonları nedeniyle başarısızlığa zemin hazırlanmış olur. Fidanlar-2 , +2 derecede %85-95 nispi rutubete haiz soğuk hava depolarında tutulmalıdır..
Topraklı ve kaplı fidanları ise, dikim yapılıncaya kadar dikim sahasına yakın, ağaçlar altında veya gölge bir yerde bekletmek mümkündür.
1.2 FİDANLARIN BUDANMASI
Budama, kök ve tepe budaması şeklinde olur. Fidanlıkta sökülen ve dikim sahasına nakledilecek olan çıplak köklü fidanların kökleri uzundur. Bunların kısaltılması gerekir. Aksi halde bunlar dikimde katlanır ve kök gelişmesi zorlaşır. Halbuki kesilen köklerde oluşan yeni kesim yüzeyleri, zengin kök teşekkülüne yol açar. Köklerin budanmasıyla, zarar görmüş, yahut tabii durumunu kaybetmiş olan fidan kökleri uzaklaştırılır. Boylu yapraklı fidanlarda gövde ve kök dengesini sağlamak üzere tepe ve gövde budaması da yapılır. Kök ve gövde dengesini sağlamak için yapılan budamalar esnasında fidanın tepesine uygun şekil verilir. Genellikle küçük fidanlarda tek tek budama mümkün değildir. Budama demet halinde kalan kök kısmı dikim çukuruna uyacak ve genellikle 18-20 cm kalacak şekilde makasla veya bir kütük üstüne konularak keskin bir satırla yapılabilir.
Büyük fidanlarda, özelikle park ve bahçeler için kulanım söz konusu olduğunda tepeye piramit şekli veren bir budama metodu " piramidal budama" uygulanır. Bazı budamalarda "sütun budama" uygulanır. Budama ilerde ağacın alması arzulanan şekle göre piramit, konik, sütun şeklinde olabilir. Fidanları gömüye alma esnasında budama tercih edilmelidir. Böylelikle gömüden alınan fidanlar süratle dikim yerlerine sevk edilebilir,
1.3 FİDANLARIN NAKLİ
Fidanların fidanlıktan dikim yerlerine nakli esnasında, dikim sırasında olduğu gibi, köklerin güneş ve kurutucu rüzgarlardan etkilenmemesine itina gösterilir. Bunun için; fidanın türüne, yaşına, boyuna, dikim sahasının uzaklığına, sevk süresine, bekleme süresine ve hallerine göre bir ambalaj şekli seçilir. Bundaki amaç dikimden evvel fidanların su kaybını asgariye indirmektir. Fidanların taşıma esnasında soğuktan, dondan, sıcaktan ve rüzgardan korunması gerekir.
Fidanların şevki esnasında ambalaj malzemesi olarak; polietilen, çuval bezi, yosun ve saman kullanılır Ancak, polietilen ile yapılan ambalajlamanın yollama ve kısa süreli saklamalar bakımında emniyeti açıklıkla ortaya çıkmıştır.
Küçük ve çıplak köklü fidanlar kök ambalajı, küçük balya ambalajı, sandık ambalajı,sepet ambalajı ve polietilen torba ambalajı ile sevkedililir.
Son olarak dikim esnasında da dış etkilerle kurumamalarını sağlamak için .fidanların iyi muhafazaları gerekir. Bunun için özel fidan kutuları çeşitli fidan sepetleri ve torbaları kullanılır.
Bu konuda çıplak köklü ve topraklı fidanların ambalajı farklı olur. Çıplak köklü fidanların sevk edilmeden önce daha dikkatli ambalajlanması gerekir. Eğer fidanları alacağımız fidanlık ile dikim sahasının arasındaki mesafe kısa ise, fidanlar ambalajsız olarak, kamyonun tabanına muşamba seçilerek, bunun üzerine kökler içice gelecek şekilde tabaka tabaka serilip, köklerin bulunduğu kısım kapatılarak nakledilir.
Yapraklı ağaçların fidanları büyük mesafe nakilleri emniyetli bir şekilde sağlanabilir. Bu fidanlar, kamyona kökler ortaya gelecek ve içice girecek şekilde yerleştirilir ve üzerleri rüzgardan, soğuktan, sıcaktan korunacak şekilde kapatılarak nakledilir.
Topraklı ve kaplı fidanların nakli ise daha kolaydır. Topraklı fidanların toprak kitlesi çuval veya jüt içerisine alınarak kök boğazından ip veya demir tel ile bağlanarak nakledilirler. Nakledilecek bütün fidanlar nakledilmeden önce hava şartlarına bağlı olarak sulanmalarında fayda vardır.
|