Genel dikim Metodları
GENEL DİKİM METODLARI
Dikim metotları dikim yeri açısından ikiye ayrılır:
1. Yarma dikim
2. Çukur dikim
Yarma dikim metotları çeşitli tipte plantuvar veya çapalarla gerçekleştirilir. Yarma dikimler küçük.topraksız fidanlar için söz konusudur. Çukur dikim metotları ise hem çıplak köklü ve hem de topraklı fidan dikimlerinde kullanılır.
Dikim metotları, kullanılan fidan materyallerinin nitelikleri bakımından da ikiye ayrılır:
1. Çıplak köklü fidanların dikimi
2. Topraklı fidanların dikimi.
ÇIPLAK KÖKLÜ FİDAN DİKİMİ
Topraklı ve kaplı fidan yöntemlerine nazaran başarı oranı daha azdır. Başlangıçta az çok bir büyüme duraklaması nedeniyle de gelişme daha yavaştır. Çıplak köklü fidanlar.özellikle dikim zamanı nispi hava rutubeti yüksek olan ve iyi gevşek topraklarda emniyetle uygulanır. Sulamada yapıldığında başarı oranı yüksek olur. Genellikle kışın yaprağını döken türler için uygundur. Dikim esnasında toprağın rutubet muhteviyatının.toprak tanecikleri arasında boşluklarda tutulabilecek suyun maximum miktarı olan tarla kapasitesinin 20/30 altında olması başarı şansını yükselten bir faktördür. Çıplak köklü fidan dikim metotlarında, dikim esnasında kökler az veya çok kıvrılma bir araya toplanma ve sıkışma ihtimalleri ile karşı karşıyadır. Genellikle bu yöntemler,dikim esnasında toprağın sıkışmasına sebep olurlar. Bu nedenle toprağın önceden işlenmesi gerekir. Çıplak köklü fidanların dikiminde dikim yeri açısından Yarma dikim ve çukur dikim metotları olduğu daha önce zikredilmişti.
Dikim Hazırlığı: Çıplak köklü fidanlar sahaya gelmeden çukurlar açılmalı ve gelir gelmez kökler kurumadan dikilmelidir. Eğer Kökler biraz kurumuş ise dikimden evvel demet halinde birkaç saat suda tutulur. Eğer dikim 2-3 gün kadar gecikecekse/f idan demetlerini gevşeterek gölge, serin fakat don olmayan bir yerde birkaç gün bekletebiliriz. Eğer dikim işi daha fazla gecikeceksedaha önce genel kısımda görüldüğü tarzda, usulüne uygun şekilde gömüye alınırlar. Şayet fidanlar uyanmaya başlıyorsa çıplak köklü çalıları bir haftaya kadar zarar oluşmadan gömüde tutabiliriz. Henüz uyku halinde iseler ve hava da nemli ise daha uzun süre emniyetle gömüde kalabilirler.
YARMA DİKİM METOTLARI
15/20 cm büyüklüğündeki fidanlar için söz konusu olan bir dikim metodudur. İyi işlenmiş gevşek ve nemli topraklarda uygulanır. Bu küçük fidanların dikiminde kökler henüz küçük olduğundan klasik manada bir çukur açmaya gerek olmayabilir. Bu metotlarda çeşitli tipte el, ayak plantuvarları ile kama ,bel veya çeşitli tipte çapa aletleri kullanılarak yapılır.
Plantuvar çekilip topraktan çıkartılırken bir elle fidan bu deliğe kökleri kıvrılmayacak şekilde sarkıtılır. Sonra diğer elle plantuvar ikinci defa, fakat bu sefer plantuvar ucu açılmış olan deliğin alt ucuna ulaşacak sekide toprağa meyilli olarak batırılır ve plantuvar sapı resimde görüldüğü gibi fidana doğru çekilerek, dikim deliğine girmiş olan kökler toprakla sıkıştırılır bu ikinci batırma sığ yapılıp plantuvarın ucu dikim deliğinin alt ucuna kadar ulaşmazsa, bu sefer dikim deliğinin üstü kapanır ve altında "bodrum" tabir edilen bir boşluk kısım kalır. Böylece altta kökler toprakla iyi temas etmemiş olur. Bu durum kuruma veya gelişme güçlüklerine neden olur. Dikim deliğinde fidanın kökünün bükülmesi v ekıvrılması da dikim zaiyatını arttırır veya fidanın iyi gelişmesini engeller. Bunun için önceden köklerin dikim deliği boylarına uygun uzunlukta budanması gerekir. Kökler dikim esnasında, istenen dikimderinliğinden daha derin olarak deliğe sarkıtılmalı ve ondan sonra yeterince yukarı çekilerek dipte kök kıvrılmasına engel olunmalıdır.
Gene yarma dikimi içinde, ayak plantuvarı ile dikim de sözkonusudur.
Burada biraz daha farklı bir dikim aleti kullanılır. Halen memleketimizde de çok yaygın olan bu yöndemde kullanılan ayak veya dikim plantuvarı uzun saplıdır.
Dikimin başarısı için bu hususlara ve özellikle dikim esnasında toprağın tavda olmasına önem verilmelidir. Toprağın fazla rutubetli veya aksine fazla kuru olması çalışmayı güçleştirdiği gibi dikim yarığının da muntazam açılmasını engeller. Yarık duvarlarında kopmalar, altta dar boğaz oluşturabiir. bu durumda kök, yarığın altına kadar ulaşamaz, kök kıvrımları, toplanmaları olur.
Yarma dikimi yöntemleri içinde yeterli yağış alan rejyonlarda daha ziyade plantuvar dikimi uygulanırken, daha kurakça yörelerde çapa dikimi ön planda tercih edilir.
ÇUKUR DİKİM METOTLARI
Bu metotlar mimimal 20 cm' den daha boylu çıplak köklü fidanlarda uygulanan daha ihtimamlı metotlardır. Kışın yapraklarını döken çıplak köklü fidanlar da bu yöntemle dikilirler. Bu dikim yöntemi fidanın yaşına, kök sistemine göre, bundan evvelki metotlara kıyasla daha büyük hacimde açılan çukurlara yapılan dikimdir. Çukurda iyi bir toprak işlenmesi sağlandığından geçirgenliği az, çok taşlı ve kayalık topraklarda bakımlı bir dikim metodudu
Yalnız çukur dikiminde de bazı hususları göz önünde tutmak gerekir. Bunların başında, çukur ebatlarının, fidan köklerini tabii durumda tutacak ve kökleri sıkıştırmayacak, eğip bükmeyecek büyüklükte olması gerekir. Bu konuda klasik ağaçlandırmalardan daha ihtimamlı çalışmaları gerektiren peyzaj uygulamalarında, fidan çukurunun genişliği, çukura oturtulan fidanın köklerinin çukur kenarından ve dibinden 20 cm' den fazla açıklık kalacak şekilde, çukurun mümkün olduğu kadar geniş ve derin açılması, alt kısımlarda bu genişliğin daha artırılarak çukura bir kazandibi şekli verilmesi kök gelişimi bakımından çok uygun olur.
ÇUKUR DİKİMİNDE;
1- Bir çapa yardımıyla takriben 50x50 cm.lik bir alan, üst toprak açağa çıkana kadar diri ve ölü örtüden temizlenir.
2- Temizlenen alanın ortasında, en azdan köklerin tabi durumlarını bzmadan onları alabilecek büyüklükte (daha büyük olmasıtercih edilir) bir çukur açılır. Bu çukur tekrar gevşetilmiş toprakla doldurulur, veya şekilde görüldüğü gibi kökleri kapayacak genişlik ve derinlikte, toprak bir çapa veya belkürekle bellenenerek işlenip gevşetilir, içindeki taş ve kök parçaları alınır. Sonra çapa ile bir çukur oluşturulur.
3- Çapa işlenmiş topraktan çıkarılmadan işçi çapayı kendine doğru çeker, diğer eli ile de fidanı çapanın açtığı çukura tutar.
4- Çapayı kaldırdığında arkasında birikmiş olan toprak kısmen çukuru doldurulur. Bu sırada fidanı hafif yukarı doğru çekerek köklerin kıvrılmamasını ve fidanın fazla gömülmemesini sağlar, sonra geri kalan toprak yığınını da çapa ile iterek dikimi tamamlar.
5- Son olarak fidanları ayakları arasına alarak ve çepe çevre toprağa basarak köklerin toprakla daha iyi temasını sağlar.
Dikimden sonra fidan çevresinde toprak genişletilerek veya gevşek toprak serilerek su tutabilecek bir çanak oluşturulmalıdır.
Büyük çukurlarda bu işlemi yapmadan, dikim esnasında çukur kademe kademe değil bir etapta doldurulursa genellikle fidan daha derin dikilmiş olur, hatta toprak bastırılınca fidanın alttaki sürgün ve ibreleri dahi toprak içinde kalabilir. Buna uygulamada, fidanı diri diri gömme diye tabir edilir. Bu duruma imkan vermeyecek şekilde tedrici olarak çukuru tabaka tabaka bastırarak doldurmak lazımdır. Ancak en üst tabaka bastırılmamalıdır. Zira gevşek kalan bu üst tabaka malç etkisi yapar ve suyu iyi absorbe eder.
Toprağın çukura tabaka tabaka konma işi, özellikle büyük çukur açılması halinde çok daha önemlidir. Aksi halde çukurda toprak, zamanla yerleşerek çukurun üst kısmı açık kalır.
|
Genel dikim Metodları
Normal
