Türkiye’de tarımın içinden geçtiği şu günler çok zorlu bir süreç... Köylünün işi zor, tarıma dayalı sanayicinin işi zor... Geçen hafta Ege TV’de Erol Yaraş konuyu açınca ben de 2006’da bu konuda Ali Ekber Yıldırım başta olmak üzere, Kamil Okyay Sındır’ın, Güngör Uras’ın yazdıklarını, bu arada benim de naçizane 2006’da yazdığım konuları anımsattım... Ertesi günü Gözlem Gazetesi’nin Haber Müdürü Serkan Aksüyek kardeşimim haberi ve notları ulaştı elime... Meğerse konu bizim anlattığımızdan da betermiş.

Yıllardır gördüğüm her köylüye “bankacının, tohumcunun oyununa gelmeyin tohumunuza gözünüz gibi bakın” diyorum. Boşuna demediğim ortaya çıkıyor. Serkan iyi bir araştırma ile çıkıyor okurunun karşısına... “Kilerdeki tohumunu satan Hasan Ağa, 2011’de hapiste’ başlığı ile verdiği haber Türk köylüsünün geleceği için karamsar düşünenleri haklı çıkartacak boyutta...

Aksüyek’in haberinden özetleyerek sunuyorum bekleyen tehlikeleri: Türk çiftçisine tohumda kurulan tuzak, sadece Tohumculuk Kanunu ile sınırlı değil. 3 binden fazla endemik bitki türünü barındıran Anadolu toprakları, 2004’te yasalaşan Islahçı Hakları Kanunu ile birlikte, “devlet eliyle” çok uluslu tohumculuk şirketlerinin pazarı olacak. Kilerine tohumluk ayıran çiftçi Hasan Ağa, 2011’den itibaren bunu pazarda satamayacak. Aksi halde başı çok uluslu tohumculuk şirketleri ile belaya girecek.

Türkiye’nin tohumculukta adeta teslim alınmasını amaçlayan süreç 8.1.2004 tarihinde yasalaşan 5042 sayılı Islahatçı Haklarının Korunması Kanunu ile başladı. Birbirini tamamlayan bu iki kanun, önce tohum ıslahı yapan şirketlerin haklarını düzenledi, daha sonra devlet eliyle ıslahçı şirketlere pazar yaratılmasının güvencesini sağladı.5 yıllık geçiş süresinin sonunda, Türk çiftçisi ve Türk halkı bu gerçeği çok daha acı deneyimlerle yaşayacak.

Türkiye’nin tohumculukta sıkıştırıldığı kumpas, sadece Tohumculuk Yasası ve Islahatçı Haklarının Korunması Yasası ile sınırlı değil. Kısa adı UPOV olan Uluslararası Yeni Çeşitleri Koruma Birliği’ne (International Union for the Protection of New Varieties) 18 Kasım 2007’de 65’inci ülke olarak üye olan Türkiye, bu sözleşme hükümleri uyarınca zengin biyoçeşitliliğini yitirme tehlikesiyle karşı karşı kalacak. Başbakanlığın resmi web sayfasında UPOV’a Türkiye’nin yaptığı başvurunun gerekçesinde, “Bitki ıslahçılarının haklarını koruma altına alarak Türkiye’nin yeni tohum geliştirmek için yatırımları çekeceği” belirtiliyor. Buna acaba, “sanılıyor” desek daha mı doğru?

Serkan Aksüyek’in özetlediği UPOV üyeliği sonrası için ise kaygı yaratıyor: UPOV üyeliği ile Türkiye’nin genetik çeşitliliği yağmalanacak, yerel çeşitler gelişmiş ülkelerde olduğu gibi hızla yok olma sürecine girecek. Tarım ilacı ve gübre kullanımına dayalı bir tarım sistemi olan endüstriyel tarım yaygınlaşacak. Bu durum toprakların, suların, ürünlerin kirlenmesi sonucunu doğuracak, küresel ısınmayı hızlandıracak. Köylüler tohumlara daha yüksek fiyat ödeyecek. Taşımaya daha elverişli tatsız ve besin değeri düşük sebze, meyveler yüzünden hipermarket zincirlerinin ürün üzerindeki hakimiyetleri artacak, ürünler daha ucuza çiftçinin elinden alınacak. Bütün bu gelişmeler köylünün yoksullaşması ve kırlardan göç ederek kentlere yığılmasını hızlandıracak. Lezzetsiz ve besin değeri düşük ürünleri tüketecek olan tüketicilerin sağlıkları bozulmaya devam edecek.





Emanetçiler Derneği’ne destek...

YIllardIr söylüyoruz. Türkiye’deki biyolojik çeşitliliğin korunması bir vatan görevi... Bu işi örgütlenerek yapmak isteyenler ‘Emanetçiler Derneği’ çatısı altında birleşiyor. Dernek kendisini şöyle tanımlıyor: Emanetçiler; geçmişten günümüze atalarımızın binlerce yıllık pratikleriyle taşınan tarımsal kültürel değerlerini, tatlarını, tohumlarını, çeşitliliğini-bir emanet olarak kabul ederek, bu emaneti gücümüz oranında koruyarak geleceğe taşımak için yola çıktı. 2006 yılında kurulan derneğimiz Doğamızın, insan elinden her geçen gün yeni yaralar aldığı bu günlerde bir hatırlatma olarak, geçmişe ve geleceğe ilişkin biraz düşünmek ve “ben ne yapabilirim” diye bir soru sormayı amaçlıyor.

Dernek çeşitli projeleri hayata geçirmiş: Derneğimiz, atalarımızın binlerce yıllık pratikleriyle taşınan tarımsal kültürel değerlerini, tatlarını, tohumlarını, çeşitliliğini bir emanet olarak kabul etme anlayışı çerçevesinde projeler üretip hayata geçirmektedir. 2007 yılında bu amaçla ‘Balkon Bahçeleri Projesi’ adıyla bir projeyi hayata geçirmiştir. Bir baika projeleri ise ‘Balıkesir Köyleri Projesi’. Şöyle anlatıyorlar: UNDP yürütücülüğünde olan GEF (Küresel Çevre Fonu )/SGP (Küçük Fon Programı) desteğiyle Mart 2007-Mayıs 2008 arasında ve (Balıkesir) İvrindi-Savaştepe-Balya-Havran bölgelerinin 22 köyünün katılımıyla yürüttüğümüz faaliyetlerin açıklaması, ağırlıklı olarak geleneksel ürünler için satış imkanlarını araştırmak ve denemek etrafında dönmüştü. Burada: yerel ve yabancı turistlerin odak noktası olan Balıkesir-Edremit yolu üzerindek yol kenarı standları, Balıkesir ve diğer belediyelerin daimi ve haftalık halk pazarları, ve İstanbul’da belli bir sayıda lokantaları olarak çeşitli satış olanakları için ürün tanıtımı, üretimi ve getirilmesi girişimlerinde bulunduk. Söz konusu deneyimlerden alınan ders bu şekilde özetleneblir: yeni tüketici talepleri ve alışkanlıklarını yaratmaktansa mevcut, süregelen satış yollarını kullanarak kısıtlı miktarlarla ürün arzında bir çeşitlendirme hedeflenebilir.

Çeşitli tohumlar şimdiden koruma altına alınmış durumda: Yeşil acur, beyaz acur, kısa beyaz acur, bakla, beyaz bamya, gök yeşil, kırmızı bamya, roket bamya, üçgen piramit kırmızı biber, kırmızı salçalık biber, siyah börülce, kırmızı börülce, küçük (susuz) karagöbek, beyaz börülce, kaba karagöbek, börülce, arşın börülcesi, beyaz gündöndü çekirdeği, çakır çekirdek, siyah çekirdek gibi... Sırada 6 domates, üç değişik fasulye türü de var. Daha fazla bilgi için ‘[Sadece Bahcesel kullanıcıları linkleri görebilir. Hala kayıt olmadıysanız, kayıt olmak için tıklayınız...] sitesini öneririm...

Bu derneği desteklemek ülkemizin bu koşullarında önemli bir zorunluluk...

Akşam