Çilek Yetiştiriciliğinde Yetiştirme Sistemleri


Bu dersimizde üzümsü meyvelerden çilek, nar ve incir yetiştiriciliği ile hastalık ve zararlılarını ve bunlardan korunma yöntemlerini öğreneceğiz.


ÇİLEK YETİŞTIRİCİLİĞİ


Çilek otsu fakat çok yıllık bir bitkidir. Modern yetiştiricilikte çilek tesisi yaz dikimi ile 1 yıllık yapılmalıdır. Çilek yetiştiriciliğinde bitki başına verimi fazla, erkenci, meyve iri ve yola dayanıklı olabilmesi için meyve eti sert çeşitler seçilmelidir. Ülkemiz ekolojik koşulları itibariyle çilek yetiştiriciliğine uygun olup, Kuzeydoğu ve Güneydoğu Bölgeleri hariç, diğer bölgelerde yetiştiriciliği yapılmaktadır.


1- İKLİM VE TOPRAK İSTEKLER)


Çilek toprak istekleri bakımından fazla seçici değildir. Fazla kireçli olmayan her çeşit toprakta yetiştirilebilmektedir. Çilek yetiştiriciliği için en uygun süzek, kumlu-tınlı ve hafif topraklardır. Hafif topraklar kısmen daha çabuk ısındığı için biraz erkencilik sağlamaktadır.

Çilek -10°C ye kadar özel bir tedbir alınmadan yetiştirilebildiği halde daha soğuk bölgelerde bitkilerin saman, kuru yaprak vs. gibi materyalle örtülmesi, dondan korunması için gereklidir.


2. TOPRAK HAZIRLIĞI


Çilek toprak altı mantarlarına karşı hassas olduğu için çilek dikilecek toprağın mantar veya nematod yönünden temiz olması gerekir.


Toprak iyice işlendikten sonra dekara 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi atılmalıdır. Ayrıca dekara 30-35 kg kompoze gübre (fosforlu ve potaslı) verilmelidir. Meyve üretimi için masuralar büyük arazilerde karık pulluğu ile, küçük arazilerde ise elle 65-70 cm genişlik, 25-30 cm yüksekliğinde hazırlanmalı ve sulanarak dikim öncesi tava getirilmelidir.




3. FİDE YETİŞTİRİCİLİĞİNİN ÖNEMİ VE SORUNLARI


Yetiştiriciler istenilen çeşit ve miktarda fide bulmakta zorluklarla karşı karşıyadır. Bu durumda fidelerini meyve üretimi yaptıkları parsellerden almaktadırlar. Meyve alınan bitkilerden, alınan bu fidelerin gelişmeleri zayıf ve verim kalitesi düşük olmaktadır.


Ülkemizde fide üretimi halen Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsüne ait fideliklerde ve Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde 1982 yılından beri yapılmaktadır.







Özel fidelerde yetiştirilen fidelerin meyve verim ve kalitesi daha iyi olmakta ve üretim kaynaklı fidelere göre yaklaşık 4-5 kat daha fazla ürün elde edilmektedir.

4. YETİŞTİRME SİSTEMLERİ


4.1. Örtü Altı Yetiştiriciliği


Isıtılan ve ısıtılmayan cam sera veya yüksek ve alçak tünellerde yapılmaktadır. Seralarda 4-6 hafta, yüksek tünellerde 2-4 hafta, alçak tünellerde 1-2 hafta erkencilik sağlanabilir. Örtü altında Aralık-Ocak aylarından itibaren ürün elde edebilmektedir.


4.2. Açıkta Yetiştiricilik


İlk ürünler Mart ortasından itibaren alınmaktadır. Kış aylarındaki düşük sıcaklıklardan, açan çiçek ve meyveler zarar görmektedir.


5. DİKİM ZAMANLARI


5.1. Yaz Dikimi


Frigo bitkilerle yapılır. Kış dikimine göre verim 2-3 kat fazladır. Akdeniz Bölgesinde yaz dikimi için uygun zaman Temmuz 15 - Ağustos 15 arasıdır. Bitkiler 15-20 gün süresince günde 3-4 defa yağmurlama şeklinde sulanmalıdır. Aksi halde sıcak yaz aylarında fidelerin tutması güçleşir. Yaz dikiminde, dikimden hemen sonra açan çiçekler mutlaka koparılmalıdır. Dekara verim 6-7 ton' dur. Yaz dikimine ait görüntü resim 4'te verilmiştir.





Balcalı Çeşitleri


Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünden temin edilen çeşitlerdir. Bunlardan,


Balcalı-3


Erkenci, iri meyveli ve meyve eti sert olan bir çeşittir. Verimi oldukça yüksektir. Meyve açık kırmızı, uzun konik şekilli, tat kalitesi iyidir, dayanıklıdır.


Balcalı-1-2


Yine iri, gösterişli meyve eti sert ve verimli çeşitlerdir. Orta erkencidir. Standart çeşit Pocahontas ve erkenci Balcalı-3'e ait görüntü Resim 5'te verilmiştir.




Kaynak : tedgem.gov.tr