FiDANLIK VE SERA İŞLETMECİLİĞİNDE YER SEÇİMİ:
1.1- AÇIK ALANLARDA YER SEÇİMİ VE YER SEÇİMİNDE ARANAN DOĞAL KOŞULLAR;
-Genel ve özel mevkii,tercih öncelikleri:
Herşeyden önce fidanlık yeri, yetiştirilmesi istenen türlerin doğal yetişme ortamı isteklerine uygun bir yer olmalıdır.
Fidanlıkta çok türle çalışılacak ise ortalama şartları araştırmak yani çeşitli türlerin yetişmesine olanak veren koşullara göre yer seçmek gerekir.Seçilecek yerin ılıman olması önem taşır.Bu konuda diğer önemli bir hususta o yörede doğal olarak yetişen veya o yöreye en kolay adapte olmuş olan veya olabilecek türlerle çalışmak karşılaşılacak riskleri en aza indirir.
Ağaçlıklar içinde seçilecek bir fidanlık yerinin kuzeyinin mümkün olduğu kadar açık olması,buna karşılık batısının ve güneyinin bir ağaçlıklı sahaya dayanması daha elverişli şartlar yaratır.
Fidanlık yerinin tarla kenarında olmasıda çeşitli zararlılar bakımından bazı sakıncalar yaratır.Özellikle bazı mantar hastalıklarının ve nematotların etkili olduğu bir yerde fidanlık tesisi çok risklidir.
Seçilecek yerin çevresinde hava kirliliği yaratabilecek tesislerin bulunması da büyük sakınca yaratabilir.
Düz sahalar makineli çalışmalara olanak sağlar.Sahada daha eşit sulama sağlanabilir, daha kolay toprak işlenebilir.Eğer fidanlığın bir yamaç arazide tesis zorunluğu varsa bu taktirde yamacın mümkün olduğu kadar az meyilli yerlerini tercih etmek ve teraslama yapmak gerekir.
-Makro ve Mikro İklim Koşulları :
Seçilecek fidanlık yerinde soğuk veya yakıcı rüzgar etkileri gibi zararlı ve kuvvetli atmosferik etkiler olmamalıdır.Aksi halde gelişme engellenir, fidan şekilleri bozulur sürgünler zarar görür.
İklim bakımından, ılıman, vejetasyon periyodu uzun, yağışları arzulanan miktar ve dağılımda olan,buna karşılık sıcaklık düzensizlikleri,kuvvetli rüzgar ve don etkilen olmayan, yüksek hava rutubeti ile aşırıya kaçmayan fakat bir hava durgunluğu da yaratmayan mutedil rüzgar etkilerine sahip bir yer olması başarılı şekilde fidan yetiştirmenin en önemli klimatik koşullarını oluşturur.
-Toprak Koşulları:
Fidanlık yerinin seçiminde toprak iklim kadar önemlidir.İyi toprak fidan yetiştirmede başarı yanında büyük ekonomi sağlar. Zira iyi toprak fidan zayiatını azaltır, verimi artırır ve üretimin kalitesini yükseltir.
Toprağın fiziki yapısı kimyasal içeriğinden daha önemlidir. Zira kimyasal yapısını kolaylıkla kimyevi ve doğal gübrelerle ıslah edebiliriz. Fakat toprağın fiziki yapısının ıslahı çok pahalıdır, hatta birçok durumda imkansızdır.
Toprağın fiziki yapısı içinde en önemlisi toprağın derinliğidir.Mümkün olduğu kadar toprak derinliği fazla olmalıdır.Bu konuda kabaca bir fikir vermek gerekirse bunun 120-150 cm. derinlikte olması ideal olur.
Fidanlıklar için toprağın hafif olması idealdir.Fazla killi topraklar toprağın geçirgenliğini, havalanmasını güçleştirir.Bu durumda toprak fazla su tuttuğundan soğuk olur ve güç ısınır.Su alınca şişer, su kaybedince büzülür sertleşir ve keskinleşir.Bunun sonucunda toprak yüzünde çatlaklar oluşur, bunlar ise kuruma ve kök zararlarına neden olur.Bu topraklar uzun süre tav haline gelemez veya tav durumlarını süratle kaybeder. Aynı şekilde böyle topraklar drenaj problemi yaratır.Ağır topraklarda toprak asiditesini düzenlemekte güçtür.Buna karşılık hafif toprakların tav haline geçişleri kısa sürede olur, bunların işlenmesi kolay, ekim ve söküm işleri zahmetsiz ve zayiatsızdır.Ot alma ve çapa gibi bakım giderleri az, kök gelişmesi iyi, su birikmeleri olmaması dolayısıyla kök çürümeleri de yoktur.Ancak kum oranının belirtilen ölçülerden yüksek olması da toprağın kolay kuruması, fazla sulamaya ihtiyaç göstermesi, toprağa verilen besin maddelerinin süratle yıkanıp fidanların kök alanlarından alt katmanlara gitmesi ve dolayısıyla kök sahasında fakir, zayıf ve verimsiz bir ortamın oluşmasına neden olur ve toprağın işleme kolaylığına rağmen tercih edilmez duruma sokar.Bu topraklarda kökler geniş bir sahada gelişirse de söküm ve dikim esnasında bunların büyük bir kısmı toprakta kalır veya kesilerek zayi olur.
Bu itibarla fidanlık topraklarının mutedil balçık veya balçıklı kum toprakları olması daha öncede belirttiğimiz gibi daima tercih edilmelidir.
Ancak, ağır killi topraklar hafif kum topraklarından daha sakıncalıdır. Zira ağır kil topraklarının ıslahı çok
pahalı ve zor olmasına karşılık, kum topraklarında bu sakınca, özellikle organik menşeyli düzenli gübrelemelerle
giderilebilir
Fidanlıklarda fidan köklerinin iyi solunum yapması, iyi gelişmeleri bakımından büyük önem taşır.Toprak tanecikleri arasındaki boşluklar toprağın toplam hacminin yüzdesi olarak %40-%60 arasında olmalıdır.Hernekadar gözenek hacmi toprak işleme ve toprağa organik madde ilavesiyle arttırılabilirce de bu nispetin %10 veya altına indiği yerlerde fidan yetiştirme mümkün olmaz.
Toprak yüzeyinden itibaren 50cm. derinliğine kadar oian kısımda taş ve çakılda bulunmamalıdır.
Taban suyu yüksekliği de fidanlık yerinin seçiminde önemli bir unsurdur.Toprağı devamlı, suca doygun halde tutan zararlı su tabakasının yüksek olması hali, fidan köklerinin devamlı su içinde kalmasına neden olur.Bu durum kökleri çürütür, sonbaharda bitkilerde odunsu kısımların olgunlaşmasını geciktiren onları donlara ve hastalıklara hassas hale getirir.Bu fidanlarda, yapraklarda geç döküldüğünden fidan söküm ve sevk işleri gecikir.
Taban suyunun fazla miktarlarda tuz içermeside büyük sakınca yaratır.Bu durum özellikle kurak mıntıkalarda sık sık sulama zorunluluğu sonucu yapılan sulamanın altta taban suyu ile birleşerek kapilarite yoluyla tekrar toprak yüzüne çıkmasına ve suyun buharlaşması sonucu geride kalan tuzun yüzeyde beyaz tuz tabakaları oluşturmasına neden oiur.Bu duruma "çoraklaşma "denir.
Fidanlık yerinin seçiminde toprak bakımından üzerinde durulması gereken önemii bir hususta toprağın reaksiyonudur.Bitkilerin ihtiyaçları olan besin maddeleri toprakta bol miktarda olsa bile bitkiler bu besin elementlerinden ancak toprağın belirli bir pH derecesinde olması halinde faydalanabilirler.
Bitki türlerinin toprak asididesinden etkilenmeleride farklı olur.Genel olarak iğne yapraklı türler kısmen asit ve nötral reaksiyonlu topraklarda yapraklılar ise daha az asit, nötral ve hafif alkalen topraklarda daha iyi yetişirler.
-Fidanlığın Su ihtiyacı:
içinde veya yakınında yeterli miktarda ucuz ve uygun vasıfta su bulunmayan yerlerde fidanlık kurulmaz.
Fidanlıkların faydalanabileceği su kaynakları nehir, çay ve dere olmak üzere her türiü akarsular, kuyular ve kaynak suları olabilir.Ancak süs bitkileri yetiştiren küçük fidanlıklarda şehir su şebekesindende faydalanmak da düşünülebilir.Bu yolla su temini pratik ve kolay olmasına karşılık pahalıdır, bazende içerdiği fazla klor dolayısıyla hassas bitkiler için bilhassa gelişmelerinin ilk dönemlerinde sakıncalar yaratabilir.Kuyuiar ise çeşitli derinliklerden geldiklerinden genellikle oksijence fakir ve soğuk sulardır.Bünyelerinde bazı zararlı eriyikleri de taşımaları da mümkündür.Bir kısmıda fazla kireç içerdiğinden dolayı sakıncalı olabilir.
Bu itibarla kuyu sularının fidanlık ihtiyacını karşılayacak miktarda da olsa, ancak iyi sonuç veren su analizlerinden sonra kullanılması düşünülür.Bu konularda akar sular, oksijen zenginliği ve akıntı dolayısıyla zararlı madde içerikleri ekseri az olan ve dolayısıyla fidanlıklar için en uygun su kaynaklarıdır.Ancak bu suyun da bazı fabrikaların artık sularının karışması gibi yollardan kirletilmiş bir su olmaması gerekir.
Ancak genelde Türkiye'nin yağış azlığı ve yaz kuraklığı dolayısıyla fidanlık yeri seçiminde su başlıbaşına önemli bir etkendir. Genel bir ortalama olarak bir fidanlık için dekara dakikada 6-10 litre su isabet edecek şekilde su temini esas alınabilir.
-Yer Seçiminde Aranan Ekonomik Koşullar:
Fidanlık yerinin mümkün olduğu kadar ulaşıma kolay, yola yakın olması tercih edilir.

BAHCESELFORUMSEL