Çelikle üretme tekniği, üretilecek bitkiden alınan ve çelik adı verilen bir gövde, kök ve yaprak parçası ile yeni bir bitki oluşturma tekniğidir.
Çelikle üretme bir çok süs bitkilerinde açıkta veya sera gibi kapalı mekanlarda yapılan vejetatif üretmede anaç ve kalem uyuşmazlıkları sorunları olmayan, en basit, ucuz ve hızlı bir yöntemdir.
Özellikle daimi (herdem) yeşil ve yarı daimi yeşil yapraklı türlerin hemen hemen hepsinde tohumla üretme zaman aldığı ve buna rağmen istenilen nitelikler çoğunlukla sağlanamadığı için bu türler ekseriyetle çelikle üretilirler. Bununla beraber çelik alınacak anaçlar her türlü hastalık, don ve kuraklık zararlarından etkilenmemiş, sağlıklı ve iyi gelişmiş bitkiler olmalıdır. Rutubet faktörü olarak gerek hava rutubeti ve gerekse çelik yataklarının rutubeti, köklenmeyi kuvvetle etkilemektedir. Hava rutubetinin başlangıçta çok yüksek olması (%90) istenmektedir. Özellikle üzerinde yaprak taşıyan çeliklerde yapraklardan transpirasyon yoluyla kaybolan suyun miktarını, kökler kuvvetlenip su ihtiyacını topraktan alabilecek duruma gelene kadar azaltma yoluna gidilmelidir. Bu bakımdan sera ve camekanlar avantaj sağlar.
Işık faktörü de fotosentezin istenen seviyede olması için önemli bir faktördür. Bu konuda ışığın süresi ve parlaklığı önemlidir. Ancak direkt güneş ışınlarından da mümkün olduğu kadar kaç'nılmalıdır. Gün ışığı uzunluğu da aranmaktadır.
Genel olarak çeliklerin köklendirilmesinde köklendirme ortamı da özellikle güç köklenen türlerin çeliklerinde büyük önem taşır. Köklenme ortamı bu türlerde yalnız köklenen çeliklerin yüzde miktarına değil, aynı zamanda oluşan kök sisteminin tipine de etki yapar. Ancak çelikleri çok kolay köklenebilen türlerde ortamın cinsi fazla önemli değildir.
Köklendirme ortamları olarak toprak, kum, yosun, perlit, su kullanılmaktadır.
Bunlardan toprak, kışın yapraklarını döken bitkilerin sert çelikleri ve kök çelikleri için yeterlidir.Ancak toprak ortamları içinde balçıklı kum toprakları daha iyi ve kaliteli bir köklenme sağlar.
Kum ortamları da saf olarak çeliklerin köklendirilmesinde büyük ölçüde başarıyla kullanılabilmektedir.Özellikle Porsuk, Ardıç ve Mazı gibi daimi yeşil cinslerde kum en uygun köklenme ortamıdır.Ancak nemli tutulması için devamlı sulama gerekir.
Yosun köklendirme ortamları ise kumun aksine ortamın su tutma kapasitesini arttırır. Çeşitli oranlarda kumla karıştırılarak en iyi bir köklenme ortamı sağlanabilir. Ancak fazla yosunun köklenme esnasında çürümelere neden olabileceği de daima hesaba katılmalıdır.
Perlit gibi ortamlar da türlere göre çeşitli irilikte kullanılarak iyi rutubet tutma ve iyi havalanmayı sağlar ve köklenmeyi başarılı kılarlar.Bunların kumla karışımları da önerilir.
Çeliklerin köklenmelerini çabuklaştırmak ve köklenenlerin miktarını artırmak için bazı hormonlarda etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle güç köklenen türler için geniş bir kullanma yeri oluşturmaktadırlar.Bunlar içinde en çok kullanılanlar IBA(indolbutyric asit), IAA(indolasetik asit)'dir.
Çelikle üretme yöntemleri çok çeşitlidir. Genel olarak bunlar:
1-Gövde çelikleriyle üretmeYumuşak çelikle üretme
Yan odunlaşmış çeliklerle üretme
Odun çelikleriyie üretme
2-Kök çelikleriyle üretme
3-Yaprak çelikleriyle üretme
4-Yaprak-Tomurcuk çelikleriyle üretme şeklinde gruplandırılabilirler.
Bu kadar çeşitli çelikle üretme yönteminin hangi tipinin hangi bitki türünde ,hangi koşullarda başarılı ve kolay olduğunu bilmek başarının temel koşuludur.