Daldırma Ile üretme Teknikleri
Daldırma amaç bitkinin sürgünlerini ana bitkiden ayırmadan köklenmelerini sağlamak ve sonra ayırmak suretiyle yapılan bir üretme yöntemidir. Çelikle zor üretilen birçok süs çalı ve ağaçları ile bunların kültivarlarının üretilmesinde kolay, basit ve başarılı bir üretme yoludur. Ancak yöntem yavaştır, el emeği fazla olduğundan maliyeti yüksektir. Bu nedenlerle seri ve ticari üretimde fazla önerilmez.Üretme materyali sürgün ana bitkiden ayrılmadığı için köklenme emindir. Çelikle çoğalmaya nazaran daha başarılıdır. Çelikle üretilen bitkiye oranla bu yöntemde üretilen bitki kısa zamanda daha büyük gelişme gösterir.
Ancak daldırma ortamı iyi bir kök teşekkülü için hafifçe, havalanması kolay, iyi gübrelenmiş bir ortam olmalı ve rutubetli tutulmasına itina gösterilmelidir.
Adi daldırma
Adi daldırma anaçtan çıkan dalların bükülüp kavis verilirken sürgün ucu toprak dışında kalacak şekilde toprağa daldırılması ve daldırılan dalların köklendikten sonra ana bitkiden ayrılması suretiyle gerçekleştirilen bir üretme metodudur. Daldırılacak dallar bir yıllık sürgünler olmalı ve mümkün olduğu kadar anacın kolay bükülebilen alt dallarından alınmalıdır. Dalın kalkmaması için dal kavisi toprağa bir kazıkla tespit edilir.
Sürgünün toprak yüzüne çıkan ucu iyi olgunlaşmamış ve nihai tomurcuk zayıf ise kuvvetli olan göze kadar geriye doğru bir budama yapılması önerilir..
Daldırmada sürgünün daha iyi köklenmesi için toprağa yatırılan dalın alt kısmında bir çizgi açılması veya kabuğun kısmen halkalanması veya dalın bir kısmında kabuğu kesmeden bir telle boğulması önerilir.Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da anaçtan çıkan sürgünün anaca mümkün olduğu kadar yakın bir şekilde hemen kıvrılarak toprağa daldırılmasıdır. Bu suretle kuvvetli bir kök teşekkülü sağlanabilir ilkbaharda daldırılan sürgünün toprak altında kalan kısımlarında yaz boyunca kökler meydana gelir. Sonbahar sonlarında köklenen yeni bitki ana bitkiden ayrılarak şaşırtılır veya kışın yaprağını dökenler ise iyi bir budama yapılarak doğrudan araziye dikilebilir. Daldırma sürgünlerin biraz pişkinleşip yarı odunlaştıktan sonra haziran sonlarında da yapılabilir. Bu tip daldırmaya "yaz daldırması" denir.
Hava daldırması
Anaca bağlı dalın köklenmesi adi daldırmada olduğu gibi toprakta değil dal üstünde yani havada olmasına "hava daldırması" yahutta "havada köklendirme" diyoruz.Buna Çin daldırması veya saksı daldırması da denmektedir.Yöntem çeşitli şekillerde uygulanır.Hangi şekil olursa olsun önce köklenmesi istenen dallar veya sürgünler üzerinde dalın ucunun 15-20 cm altından halkalarına yarma veya yukarı doğru çizikleme suretiyle yaralar açılır. Bu iş ya ilkbaharda tamamen olgunlaşmış bir yıllık dallar üzerinde yapılır veya bu iş için yaz sonunda tam odunlaşmamış dallar kullanılır. Sonra bu yara etrafına hafif nemlendirilmiş yosun turba ve benzeri köklendirme ortamı sarılır. Yosun gaz mübadelesine imkan veren fakat suyu geçirmeyen ince bir polietilen plastik örtüyle tamamen kapanacak şekilde örtüldükten sonra örtünün iki ucu sıkıca kapatılıp bağlanır.
Yöntem bir serada veya çok nemli bir ortamda uygulanmalıdır.Zira köklendirme ortamının nemli tutulması metodun başarısında önemli etkendir.Yara dokularından yeterli bir köklenme meydana geldikten ve bitki latent devreye girdikten sonra bu köklenen sürgün veya dal anaçtan ayrılarak bir saksıya alınır. Hava daldırması birçok tropik ve suptropik süs bitkisinde uygulanabilir. Kauçuk ve Krotonlarda uygulaması yaygındır. Ancak yöntem seri üretmeye müsait olmayıp daha ziyade amatörce veya bilimsel amaçlarla kullanılmaktadır.
Tepe Daldırması (Yığma veya Boğaz Doldurma)
Sürgünleri kolayca eğilmediği için adi daldırma uygulaması yapılmayan dik dallara sahip, buna mukabil kök boğazından her yıl bol sürgün veren türlerde tepe daldırması (yığma) yöntemi uygulanır. Bu konuda ortancalar, leylaklar, filbahri ve benzeri bitkiler, yöntemin en kolay uygulandığı taksonlardır.
Uygulamada bir yıl önce dikilen bitkilerin kök boğazlarının 5-10 cm üstünden gövde kısmı kesilir ve bu kısımdan bitki mümkün olduğu kadar fazla sürgün vermeye zorlanır. Sürgünler ilkbahar ortalarında (Mayısta) 8-12 cm boya gelince her bir sürgünün boğazı yüksekliğinin yarısı kadar toprak yığılarak doldurulur. Sürgünler 20-25 cm'ye ulaşınca ikinci bir boğaz doldurması daha yapılır. Bu işlem sürgünler 45 cm'ye ulaşınca (takriben Haziran sonlarında) gene üçüncü ve son defa tekrarlanır. Fakat her seferinde yığılan toprak miktarı sürgün boyunun yarısını geçmemelidir. Sürgünler küçükken ilk yığmada da sürgün uçlarının toprakla örtülmemesine dikkat edilmelidir. Yığılan toprağın her bir sürgünün çevresini sıkı sıkıya kapsaması ve yığının rutubetli tutulması iyi
bir köklenme için şarttır. Anaçta boğazı doldurulan sürgünler tamamen köklendikten sonra bitki latent devreye girip yapraklar döküldükten sonra yığın açılarak sürgünlerin diplerinde oluşan kökler serbest hale getirilir ve anaçtan çıktıkları yerden ve mümkün olduğu kadar dipten kesilerek ana bitkiden ayrılırlar ve belli aralıklarla parsellere şaşırtılırlar yani dikilirler.
Hendek Daldırması (Yatırma Suretiyle Daldırma)
Hendek daldırmasında anaç bitkinin dalları bütün uzunluğu boyunca açılan hendeğe tamamen yatırılır ve üzerleri toprakla örtülür. Daldırılan dallar üzerindeki tomurcuklardan sürüp örtü tabakasını delerek yüze çıkan sürgünler vejetasyon devresi sonunda diplerinde meydana gelen köklerle birlikte kesilerek anaçtan ayrılır ve ayrı birer bitki olarak şaşırtılır.
Konu Şahper tarafından (29-04-2008 Saat 21:57 ) değiştirilmiştir..
|