Sevgi Sayar Başaran
Rusya'nın Türkiye'den ithal edilen domatese 7 Haziran'dan itibaren yasak koyması, bu pazarda önemli bir ağırlığı olan Türk meyve ve sebze ihracatçılarını zor duruma soktu. İhracatçılar, üzerine Rusya'nın önümüzdeki dönemde mandalina ve kiraza da aynı yasağı getirmesinden endişeli.

Türkiye'nin Rusya ile yaşadığı domates krizine bir yenisi daha eklendi. Rusya'nın Türkiye'den ithal edilen domates, patates, patlıcan, üzüm ve limon ithalatına 7 Haziran'dan itibaren yasak koyması, bu pazarda önemli bir ağırlığı olan Türk meyve ve sebze ihracatçılarını zor duruma soktu. Bu kararın etkisini henüz üzerinden atamayan ihracatçılar, şimdilerde aldıkları bir duyum üzerine Rusya'nın önümüzdeki dönemde mandalina ve kiraza da aynı yasaklamayı getirmesinden endişe ediyor.
Krizde Türkiye'nin pazardaki hâkimiyetini çekemeyen rakip ülkelerin parmağı olduğunu düşündüklerini belirten Akdeniz İhracatçılar Birliği Başkanlar Kurulu Başkanı Bülent Aymen, "Standartlara uygun olmayan ürünler zaten ihraç edilmiyor. Birkaç araçta çıkan sertifikasyon hataları nedeniyle tüm ihracatımız engelleniyor" derken, TÜMESKOM Başkanı Burhan Er ise, Rusya her yıl bu oyunu oynuyor, rakip ülkeler karşısında daha iyi lobi yapmamız lazım" diye konuşuyor.
Türkiye'nin Rusya'ya meyve ve sebze ihracatındaki en büyük rakipleri ise İspanya, İtalya, Hollanda ve Yunanistan.

2005'te de gündeme gelmişti
Yaşanan durum, Türkiye'nin tarım ürünlerinde Rusya ile yaşadığı ilk sorun değil. 2005'te di "Akdeniz Sineği" yüzünden patlak veren domates krizinde, Rusya pazarına sebze-meyve ihraç eden binlerce Türk üreticisi 300 milyon dolar civarında zarar etmişti. Kriz, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın devreye girmesiyle çözülmüştü.
Türkiye meyve-sebze ihracatı açısından Rusya pazarının önemi büyük. Geçen yıl Rusya Federasyonu'na 501 milyon dolarlık yaş meyve-sebze ihraç eden Türkiye, bu yılın ilk 5 ayında da 322 milyon dolarlık ihracat yaptı. İhracat edilen ürünler içerisinde özelikle domates önemli bir yer tutuyor. Artan ihracat rakamları nedeniyle Türkiye'de birçok üretici domates üretimine yönelmiş durumda.

Rakip ülkelerin parmağı var
2005'te yaşanan benzer krizden sonra bu engellemeleri aşmak için Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Tarım Bakanlığı'nın ihracatçıya bir takım standart ve kurallar getirdiğini belirten Akdeniz İhracatçılar Birliği Başkanlar Kurulu Başkanı Bülent Aymen, "Standartlara uygun olmayan ve kontrol laboratuvarlarında kalite yönünden belirli kriterlere uygun olmadığı tespit edilen ürünlerin ihracatına zaten izin verilmiyor. Buna rağmen birkaç araçta çıkan sertifikasyon hataları nedeniyle tüm yaş meyve-sebze ihracatçımızın önüne Rusya Federasyonu yetkilileri tarafından engellemeler getirilmeye devam ediliyor" dedi.
En son 7 Haziran'dan itibaren Rusya Federasyonu Bitki Karantina ve Veterinerlik Servisi'nin, Türkiye'den ihraç edilen ve önemli ihraç ürünleri olan patates, patlıcan, domates, üzüm ve limon ürünlerinin girişini yasaklağını hatırlatan Aymen, daha sonraki dönem içinde kiraz ve mandalinanın da bu yasaklama kararı içerisine alınabileceğini, bu durumun kendilerini endişelendirdiğini söyledi.
Rusya'nın sürekli olarak aynı tarihlerde bu konuları gündeme getirdiğine dikkat çeken Aymen, "Türkiye'den her yıl ihraç edilen meyve-sebzenin yüzde 35'i Rusya'ya gidiyor. Türkiye bu pazarda oldukça etkin. Ancak bu pazardaki hâkimiyetimiz rakip ülkeler tarafından çekilemiyor. Bu nedenle yaşanan krizde rakip ülkelerin parmağı olduğunu düşünüyoruz" diye konuştu.

Lobi faaliyetlerini geliştirmeliyiz
Tüm Meyve ve Sebze Komisyoncu ve Tüccarlar Federasyonu (TÜMESKOM) Başkanı ve Dünya Halciler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Burhan Er ise, Rusya'nın Türkiye ile oyun oynadığını belirterek şunları söyledi: "Rusya her yıl bu dönemlerde aynı konuları gündeme getiriyor. Söylenenlere göre, 7 Haziran tarihi itibarıyla Rusya'ya 5 ürün ihraç edilemeyecek. Zaten 28 Mayıs'tan bu yana ülkeye yaş meyve ve sebze ihracatı yapılmıyor. Bu konuşulanlar yolda olan mallar. En önemli sorun da domates ve salatalıkta yaşanıyor. Çünkü geçen yıl Rusya'ya yapılan ihracatın artması nedeniyle çiftçi çok fazla domates üretimi yapmıştı. Bu domateste ciddi sıkıntı yaratıyor."
Rusya'ya giden her ürünün laboratuvarlarda denetlendiğine de dikkat çeken Er, "Türkiye, Avrupa'ya da meyve ve sebze ihracatı yapıyor. Gerçekten onların söylediği gibi bir kalıntı durumu olsa, buralara gönderebilir miyiz? Bunun tek sebebi bizim rakip ülkeler karşısında, Rusya'daki lobimizi iyi yapamamamız. Hükümetin ve Tarım Bakanlığı'nın Rusya'daki lobi faaliyetlerini geliştirmesi lazım" dedi.

Rusya'ya yapılan meyve ve
sebze ihracatı (milyon dolar)
2006....................335
2007....................501
2008 (ilk 5 ay).....322

Akdeniz İhracatçı Birlikleri'nin
yaptığı domates ihracatı
2007 (ilk 5 ay)........5 milyon dolar
2008 (ilk 5 ay)........24 milyon dolar
Rusya'nın, Türkiye'den ithal domatese yasak koyması, bu pazarda önemli bir ağırlığı olan Türk meyve ve sebze ihracatçılarını zor duruma soktu. İhracat...

referans

BAHCESELFORUMSEL