Sebzelerde Baktariyel Hastalıklar


SEBZELERDE SOLGUNLUK HASTALIKLARI


BÜTÜN SEBZELERDE YOĞUN ZARAR YAPAR


Solgunluk hastalıkları sadece sebzelerde değil, meyve ağaçları, süs bitkileri hatta kültür bitkileri arasında bulunan ve istenmeyen yabancı otlarda bile görülmektedir. Ancak en yaygın olarak görüldüğü sebzeler domates, biber, kavun, karpuz ve hıyardır. Solgunluk hastalığına neden olan etmenler (mantarlar) toprakta her zaman bulunur. Ancak şartlar hastalık için uygun olduğunda bitkilerde hastalık görülür.


FİDE DÖNEMİNE DİKKAT


Hastalık, bitkiler gençken ortaya çıktığında fide kök çürüklüğüne benzer şekilde çökerten belirtileri gösterir ve bu bitkiler hemen ölürler.

ÇİÇEK VE MEYVE DÖNEMİNDEKİ ZARARI


Bitkiler normal büyüklüğünü aldığı, çiçek ve meyve döneminde (kavun, karpuz ve hıyarda kol atma devresi olarak kabul edilir) hastalığın ilk belirtileri ortaya çıkar. Solgunluk gösteren bitkilere karşıdan baktığımızda, domates ve biberde yaprakların solmuş, aşağıya sarkmış, sanki bitki susuz kalmış gibi bir görünüm alır.


BELİRTİLERİNİ TANIYALIM


Solgunluk gösteren bitkiyi yakından inceleyince yapraklarda solma ve pörsüme görülür, daha sonra sararır ve tüm bitki solar. Bu görünüm susuz kalmış bitkiyi andırır. Ancak o anda su verildiğinde bitki normal haline döndüğü halde, hastalıktan dolayı solmuş bitki tekrar eski haline dönemez.


BİTKI KÖKBOĞAZI ESMERLEŞİR


Solgunluk gösteren bir bitkiyi söküp kök boğazın enine kestiğimizde bu kısmın esmerleşmiş olduğunu görürüz, köklerde çürüme görülür. Nemli yerlerde solgunluk gösteren kavun, karpuz ve hıyar gibi bitkilerin saptarında beyazımsı bir küf tabakası ~da meydana gelir.


KAYIP BÜYÜK OLUR


Solgunluk tüm bitkide görüldüğünden ve sulama ile diğer bitkilere yayıldığından geniş alanlarda ekonomik önemde kayıplara neden olmaktadır. Hastalık bitki artıklarında uzun yılar canlı olarak kalabildiğinden gelecek yıl ekilen yeni bitkide de solgunluk görülür.


YAYILMASI NASIL OLUR


Hastalığın hafif seyrettiği bitkiler meyve bağlayabilir, bunlardan tohum alınarak tohumluk olarak kutlanıldığında yeni yerlerde de hastalığın çıkmasına sebep olur.


Solgunluk hastalığının yayılması bulaşık tohum, bitki artıkları, sulama suyu ve toprakla olmaktadır.


ÖNEMLİ KÜLTÜREL TEDBİRLER


- En az 2-3 yıl bulaşık olan yere aynı veya benzeri bitkinin ekilmemesi (buğday vs. ile münavebe yapılması) gerekir.

- Tarladaki bitki artıklarını toplayıp yakmak veya gömmek gerekir. - Temiz tohumluk kullanmak gerekir.

- Bitkileri sırta alarak sulama suyunun bitkinin kök boğazına değmemesine özen göstermek gerekir.

- Aşırı kimyasal gübre vermekten kaçınılmalıdır.

- Hastalığa dayanıklı çeşitlerle üretim yapılmalıdır.

- Solgunluk hastalıklarının pratik ve ucuz ilaçlı savaşım yolu yoktur.


DOMATES BAKTERİYEL HASTALIKLARINI INCELEYELİM


DOMATES BAKTERİYEL SOLGUNLUĞU (BAKTERİYEL KANSER)


Domatesin en önemli bakteriyel hastalıklarından biridir. Domatesten başka biber ve köpek üzümü de etmenin konukçuları içindedir.


BELIRTISİ NASIL?


Tipik belirti domates bitkileri çiçek devresine yaklaştığında yapraklarda solgunluk şeklinde başlar. Başlangıçta tek bir yaprakta veya bitkinin bir tarafındaki bileşik yapraklarda solgunluk görülür. Zamanla tüm bitki solar ve çöker. Gövde üzerinde yaprak saplarında açık kahverengi kanserler oluşabilir. İletim demetleri koyu kahverengisine dönüşür. Meyvelerde 3 mm çapa kadar ortası kahverengi etrafı açık kuş gözü şeklinde lekeler oluşur.


NASIL BULAŞIR? NASIL MÜCADELE EDELİM?


Hastalığın bulaşması bulaşık tohumla, ya da hastalıklı bitki artıklarıyla olur. Mücadelesinde temiz tohumluk kullanılmalı ve hastalıklı bitkiler tarladan uzaklaştırılmalıdır. Tohum alınacak domates meyveleri direkt güneş ışınlarının gelmeyeceği bir yerde 20°C'de 3 gün bekletildikten sonra tohumlar çıkarılıp kullanılmalıdır. Tohumlar da bulaşma varsa 54-56°C sıcak su banyosunda 25 dakika tutulup kurutulduktan sonra ekim yapılabilir.



D0MATES BAKTERİYEL LEKE HASTALIĞI


BELIRTİSINE DIKKAT


Domates bitkisinin bütün toprak üstü aksamlarında başlangıçta gayri muntazam yağlımsı lekeler oluşur. Lekeler zamanla koyu ten rengine ve siyaha dönüşür, ekseriyetle etrafı sarı bir haleyle çevrilir.Meyvelerdeki lekeler dairesel dokuya hafifçe batık şekildedir. Etmen domatesten başka biber ve köpek üzümünü hastalandırmaktadır.


Bulaşması; Bulaşık tohumla veya bitki artıkları ile olur.


Mücadelesinde; Temiz tohumluk kullanılmalı fide devresinde hastalık görüldüğünde hastalıklı fideler sökülüp atılmalı bulaşık bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalıdır. Tarla devresinde hastalık


DOMATES BAKTERİYEL KARA LEKE HASTALIĞI


BELİRTİSİ NASIL?


Domatesin sap, çiçek, yaprak ve meyvelerinde küçük kahverengiden siyaha değişen renklerde etrafı ince sarı bir hale ile çevrili benek şeklinde lekeler oluşturur. Lezyonlar birleşerek gayri muntazam koyu kahverengi lekeler halini alabilir. Meyvelerdeki lezyonlâr daha küçük koyu kahverengi kabuk üzerinde yüzeysel kabarcıklar şeklinde belirir.


Bulaşması; Bulaşık tohumla ve topraktaki bitki artıkları ile olur.


Mücadelesi: Bakteriyel leke hastalığında olduğu gibi yapılmalıdır.


FASULYE BAKTERİ HASTALIKLARINI INCELEYELİM !


FASULYE ADİ YAPRAK YANIKLIĞI


Belirtisi Şöyledir: Hastalığın ilk belirtileri kotiledon yapraklarda görülür. Başlangıçta soluk yeşil renkte, zamanla solgunluklar oluşur. Yapraklardaki küçük, köşeli lekeler birleşerek büyür ve kahverengi hal alır. Kapsül lekeleri yağlı görünümlü, içe doğru çökük durumundadır. Kapsüllerdeki gelişmenin gerilemesi sonucu buruşmalar gözlenebilir. Kapsül lekelerinin ortasında sarı renkli bakteriyel akıntı görülür ve lekeler kırmızımsı-kahverengi renk alırlar. Gövdede ise koyu yeşil, zamanla kahverengileşen çizgiler şeklinde lezyonlar vardır. Özellikle kapsül enfeksiyonlarındaki belirtileri Hale Yanıklığı belirtilerinden ayırmak oldukça güçtür.


Bulaşması; Bulaşık tohum ve toprakta hastalıklı bitki artıklarından olur.


FASULYE HALE YANIKLIGI


BELİRTİLERİ NASIL?


Yine ilk belirtiler kotiledon yapraklarda görülür. Yapraklarda küçük, sarımsı-kahverengi, yağlı görünümlü, etrafı sarımsı-yeşil hale ile çevrili lekeler vardır. Kapsül üzerinde ise yuvarlak, koyu yeşil, ıslak görünümlü lekeler oluşur ki bazen bu lekelerin ortasında krem rengi bakteriyel akıntı görülür. Özellikle beyaz tohumlu çeşitlerde tohum kabuğu üzerinde sarı renk almış infekteli alanları görmek olasıdır. Bazı durumlarda ise infekteli bitki parçacıkları ile temas eden tohum kabuğundaki çatlaklardan bakteri giriş yaparak tohum bulaşıklığına neden olabilmektedir. Bitkinin iletim demetlerinin hastalanması ile genel bir solgunluk görülür ve bitki ölebilir. Fasulye dışında bazı yemlik baklagillerde de hastalık görülür.


Bulaşması; Bulaşık tohum ve toprakta hastalıklı bitki artıklarından olur.


FASULYE KAHVERENGİ LEKE HASTALIĞI


LEKELER OLUŞUR


Yapraklarda kızıl kahverenkli sınırlı çevrelenmiş sarı kahve renkli küçük lekeler oluşturur. Bu lekeler genellikle yuvarlak, damarlarla sınırlandığında köşelidir. Her lekenin etrafında çoğu kez çok dar sarı bir hale bulunur. Zamanla lekenin orta kısmı kuruyarak düşebilir ve bu yaprağa yırtık bir görünüm verir. Gövdede ise çapı 10 mm'ye kadar büyüyebilen kızıl-kahve sınırlı sarı-kahve renkli lekeler oluşur. Kapsüllerde ilk önceleri koyu yeşil, ıslak ve yuvarlak olan lekeler zamanla genişler ve çökük bir hal alarak aynı sarı-kahve lekeler burada da olur. Bazen kapsüller lekelerin olduğu yerden keskince kıvrılırlar.


Bulaşması; Bulaşık tohum ve toprakta hastalıklı bitki artıkları olur.


FASULYE BAKTARİYEL HASTALIKLARININ


Kültürel Önlem Almalısınız!


- Kültürel önlemler almalıyız.

- Hastalıksız, temiz tohum kullanmalıyız.

- Tohum üretimini sıcak ve kurak bölgelerde yapmalıyız.

- Hastalıklı bitki artıklarını tarladan uzaklaştırıp, imha etmeliyiz.

- Yağmurlama sulama yapmamalıyız.


Kimyasal Mücadele Yapacaksak!


Yeşil aksam ilaçlamaları tarlada hastalık görülmeden önce, bitkiler 2-3 yapraklıyken hazır bakırlı preparatlardan biri ile 7 gün ara ile 2-3 ilaçlama gereklidir. Bakır oxychloride 50; % 0,3, Bakır oxide 50; % 0,3 dozunda kullanılmalıdır.


İlaçlamalar kaplama olarak sabah erken saatte yapılmalıdır. Bitkinin tüm yüzeyinin ilaçlı su ile ıslanmasına özen gösterilmelidir. Ülkemizde etkili bir tohum ilacı bulunmamaktadır.


HIYAR KÖŞELİ YAPRAK I~ASTAI,IĞIM TAMYALIM


KÖŞELİ LEKE OLUŞUR


Başlangıçta kotiledon yapraklarda ve giderek diğer yapraklarda yağlımsı damalarla sınırlanmış köşeli lekeler oluşur. Lekeli kısımlar zamanla kurur, çatlar ve yapraklar delik deşik bir hal alır. Hastalığın en~ tipik özelliği bu lekelerin altında su damlası şeklinde bakteriyel bir akıntı oluşur. Bu belirti nemli koşullarda sabah erken ve akşam saatlerinde görülür. Bu nedenle hastalığa gözyaşı hastalığı da denir. Patojen meyve sapı yoluyla sistemik olarak meyveye geçer. Meyvede yumuşak sulu bir çürüklük ve bakteriyel akıntı oluşur.


Bulaşması; Bulaşık tohum ile olur.


Kültürel Tedbir ve İlaçlı Mücadele


Temiz tohum kullanılmalı, hastalıklı bitki artıkları yok edilmeli. Hastalık görülen tarlalarda sağlıklı bitkilere koruyucu olarak 10'ar gün ara ile 2-3 defa Bakırlı (% 0.3), Manebli (% 0.2) prepatlardan biri ile ilaçlama yapılmalıdır.

LAHANAGİLLER BAKTERİYEL HASTALIĞI


SİYAH DAMAR ÇÜRÜKLÜĞÜ


YAPRAK DAMARLARI SIYAHLAŞIR


Etmen lahana, karnabahar, brüksel lahanası, turp, çoban çantası gibi lahanagiller bitkilerinde hastalık yapar. Başlangıç belirtileri bulaşık yaprakların kenarlarında koyu renk damarlar arasında V şekilli sarımtırak lekeler şeklindedir. bulaşık alanlar kurur ve kahverengileşir. Damarlar siyahlaşır. Hastalık iletim demetleri yoluyla sistemik olarak yayılır. Gövdeden boyuna kesit alınırsa iletken dokunun tamamen siyahlaştığı görülür. Erken devrede yakalanan bitkiler çöker ve olgunluğa ulaşmadan ölürler.


Bulaşması; Bulaşık tohum ve bulaşık bitki artıkları ile olur.


İlaçlı mücadelesi yoktur. Temiz tohumluk kullanılmalı, hastalıklı bitki artıkları yok edilmeli, lahanagiller familyası bitkilerle en az 3 yıllık münavebe uygulanmalıdır. Lahana 52°C'de 30 dakika, karnabahar tohumları 52°C’ da 25 dakika sıcak su banyosunda tutulmalıdır.

Kaynak : tedgem.gov.tr