Radyasyon (ışınım):
Radyasyon (ışınım): Radyasyon hiçbir duyumuzla algılayamadığımız ancak, çevreye yayıldığı zaman, öldürücü etki yapan zararlı ışın ve parçacıklara (partiküler) denir. Canlı hayatın başlangıcından beri var olan, sanayinin gelişmesi , nükleer santrallerin ve silahların yapılması, özellikle uranyumun bulunması da artmasına yol açmıştır.
Kayaların ve cisimlerin yapılarında bulunan radyoaktif maddeler (uranyum, radon, radyum, toryum gibi) ışınımlar kar ve deniz ortamlarında bulunduğu gibi atmosferde bazı komik ışınların etkisiyle oluşur. Bunlar doğal kaynaklı radyoaktif maddelerdir. Ayrıca insanların yapay olarak ürettikleri nükleer silahlar, santraller gibi radyoaktif maddeler bulunmaktadır.
Radyasyon yayan radyoaktif maddelerin canlılara zarar verebilmesini önlemek, bu maddelerin kontrol altına alınmasıyla sağlanabilir. Örneğin; nükleer santrallerin kullanımı durdurulmalı, atom bombası kesinlikle yasaklanmalıdır. Hastanelerde kullanılan ve radyasyon yayan röntgen makinelerini kullananlar için radyasyonu geçirmeyen giysiler giyme zorunluluğu getirilmelidir.
Nedenleri: Radyoaktif maddelerin çevreye olan etkileri radyasyonun şiddetine, ışınların türüne ve süresine göre değişiklik gösterir. Ayrıca doğal radyasyonun coğrafik dağılışına göre değişim gösterir. Yapay etkili radyoaktif kaynakların yaydığı radyasyon daha geniş bölgeleri etkisi altına alır.
Radyoaktif kirlenme sonucu hücre içindeki DNA hızla parçalanır. Bu şekilde yapısı değişen hücre ya ölür veya bulunduğu organın çalışmalarını etkileyerek kansere yol açar. Bu etkilenme canlının üreme organında bulunursa meydana gelen anormallikler kalıtım yoluyla gelecek nesillere geçer.
Normal beslenme veya nefes alma yoluyla vücuda giren radyasyon kaynağı belli dokularda birikir. Zamanla bu dokularda bozulma meydana gelebilir. Hayat süresi kısalır.
Önlemler: Radyoaktif maddelerin zararlarını azaltmanın en etkili yolu bu maddelerin kontrol altına alınmasıdır.
-Bunun için nükleer santrallerin çalışmaları uluslar arası teknolojik standartlarla yürütülmeli, olabilecek kazalara karşı önlemler alınmalıdır. Bu santrallerin açığa çıkardığı atıklar toprağa gömülmemelidir.
-Üniversite, araştırma merkezi, hastane, özel tıbbi teşhis ve tedavi laboratuarlarında radyoizotopların kullanılması, taşınması, muhafaza ve imhası standartlara göre yürütülmelidir. Buralar da çalışanlar özel giysiler giyerek korunmalıdır. Buralardan elde edilecek atıkların özel olarak hazırlanmış kaplarda birikmesi ve bu atıkların imhası için yapılmış fırınlarda yakılarak yok edilmelidir.
- Başka ülkelerden getirilen nükleer atıkların denizlere atılması önlenmelidir.
- Yurtdışından yurda sokulmak istenen radyoaktif maddelerin girişi önlenmelidir.
-Bireylerin ve çevrelerin radyasyondan korunması ile ilgili olarak ulusal ve uluslararası kuruluşlar bulunmaktadır.
|