TANIMI
Aşı iki bitki parçasını birleştirmek, kaynaştırmak ve tek bir bitkiymiş gibi
birlikte büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır.
Aşılı bir bitkiyi oluşturan bu iki bitki parçasından, üzerine aşı yapılan ve
kökü oluşturan alttaki kısmına "anaç", aşı yerinin üstünde kalan ve bitkinin
tacını (gövde ve dallarını) oluşturan kısmına da "kalem" veya "çeşit" adı
verilir.
Aşı, üretilmesi gereken ana bitki ile aynı kalıtsal yapıda, bir örnek yeni
bitkiler elde etmek amacıyla uygulanan en iyi üretim yöntemlerinden biridir.
Aşı, aynı zamanda diğer vegetatif üretim yöntemleriyle üretilemeyen çeşitleri
çoğaltmak, istenmeyen değersiz çeşitleri arzu edilen çeşitlere dönüştürmek ve
yaralı anaçları onarmak amaçlarıyla da kullanılabilir. Aşı ayrıca çeşitli
anaçların kendilerine özgü fizyolojik ve ekonomik özelliklerinden yararlanma
olanakları da sağlamaktadır.
Anaç üzerine tabıkalcak parçanın niteliğine göre aşılar, "Göz" ve "Kalem"
aşıları olmak üzere iki gruba ayrılır. Anaç üzerine takılan kısımtek bir gözden
oluşan küçük bir kabuk parçası ise, bunlara göz aşıları deniz. Göz aşılarının da
(T) göz aşısı, yama göz aşısı gibi çeşitleri vardır.
Anaç üzerine, üzerinde 3-4 göz bulunan 1 veya 2 yaşlı bir dal parçası takılırsa,
bunlara kalem aşıları deniz Kalem aşılarının da kabuk (çoban) aşısı, kakma aşı,
İngiliz aşısı ve yarma aşı gibi çeşitleri bulunmaktadır.
UYGULAMA OLANAKLARI
Aşı ile üretim, iç mekan süs bitkilerinden çok, süs ağaç ve çalılarının
çoğaltılmasında yaygın olarak uygulanan bir yöndemdir. Ancak, iç mekan süs
bitkilerinin bazılarında uygulanmakta olan aşı çeşitleri de bulunmaktadır.
Özellikle Kaktüsler birbirleri üzerine çok iyi bir şekilde aşılabilmektedir.
Sözgelişi, Epiphyllum (Atlas Çiçeği) Peireskia aculeata üzerine aşılandığında
çok güzel bir şekil ortaya çıkmaktadır. Aşı ile üretilebilen bazı iç mekan süs
bitkileri çizelge 9'da verilmiştir.
ÇİZELGE: 9- AŞI İLE ÜRETEBİLEN BAZI İÇ MEKAN SÜS BİTKİLERİ
KALEM ANAÇ
Camellia Japonica Camellia japonica
Dizygotheca elegantissima Meryta denhamii
Epiphyllum sp. Hoya carnosa veya Trichocereus spachianus
Hibiscus rosa-sinensis Hibiscus rosa-sinensis
Opuntia sp. opuntia ficus indica
Rhododendron sp. Rhododendron luteum
2.2.4. DALDIRMA İLE ÜRETİM
TANIMI
Bu vegatatif üretim yöntemi, ana bitkiye bağlı bir şekilde gövdenin veya
sürgünün köklendirilmeye alınmasıdır. Köklenen gövde daha sonra kendi kökleri
üzerinde büyüyen yeni bir bitki elde etmek amacıyla ana bitkiden ayrılır.
Daldırılan gövdeye "daldırma materyali" adı verilir. Daldırma yapılacak bitkinin
dalları esnek ve kıvrılır nitelikte olmalıdır.
Daldırılan sürgüne su ve besin maddelerinin gönderilmesi devam eder, çünkü gövde
kesilmemiş ve odun dokusu sağlam kalmıştır. Çeliklerin köklenebilmesi için,
köklenme olmadan belli bir süre bekletilmesi gerekir. Oysa daldırma işlemi böyle
bir süreyi gerektirmez. Daldırmanın bazı bitkilerde çelikle üretmeye göre
başarılı oluşunun önemli nedeni budur.
Daldırma işlemi sırasında köklendirme hormonlarım uygulanması, çeliklerde olduğu
gibi bazen yararlıdır, ancak uygulamaya yöntemleri biraz değişiktir. Köklendirme
hormonların toz halinde, lanolin içinde veya % 50'lik alkol çözeltisi h alinde
uygulanması etkin olarak kullanılabilecek yöntemlerdir.
Daldırma ile üretimde kök oluşumu sürekli neme, iyi havalanmaya ve köklenme
bölgesinde orta bir sıcaklığa bağlıdır.
Daldırmanın önde gelen üstünlüğü, bitkilerin bu yöntemle köklendirilmesinde
başarılı olmasıdır. Çelikle kolayca üretilemeyen kimi klonlar, bitkilerin kendi
kökleri üzerinde büyümesine olanak sağlayan daldırma yöntemi yardımıyla
köklendirilebilmektedir. Bazı durumlarda, daldırma ile üretilen bir bitki
çelikle üretilen bir bitkiye oranla daha kısa bir zamanda daha fazla bir
büyüklüğe erişebilmektedir.