BESİN MADDESİ FAZLALIKLARINDA ORTAYA ÇIKAN BELİRTİLER
Besin maddeleri fazlalıkları da bitkilerde beslenme düzeninin bozulmasına yol açmakta ve ayırdedici nitelikte bazı belirtilerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Süs bitkilerinde her besin maddesinin fazlalığına sık ratlanmaz, bu açıdan besin maddeleri arasında farklar bulunmaktadır. Özellikle azot ve bor fazlalığından dolayı zararlanmalara sık sık rastlanmasına karşın, fosforun fazlalığı toprakta çeşitli yollarda ve önemli miktarda tutulması nedeniyle pek az rastlanan bir olgudur.
Besin maddeleri konsantrasyonunun fazlalığı bitki gelişimi üzerine doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki şekilde olumsuz etki yapmaktadır. Dolaylı etki, bazı besin maddeleri fazlalıklarının başka besin maddelerinin alınmalarını engellemesi ve bikilerde bu besin maddelerinin noksanlıklarına neden olmasıdır (Antagonist etki). Doğrudan etki ise, yetiştirme ortamında aşırı mineral gübre kullanımı sonucu, tuz konsantrasyonunun artarak bitkilerin su alımını etkilemesi ve dolayısıyla su düzeninin bozulmasıdır.
İç mekan süs bitkilerinde mineral gübrelerin aşırı kullanımları, besin maddeleri fazlalıklarına neden olur. Bu durumda, önce bitkilerde gelişme durur ve geriler ,daha sonra yaprak kenarlarında kloroz, nekroz gibi belirtiler ortaya çıkar. Köklerde yanmalar görülür ve sonunda bitki ölebilir. Genel olarak çiçek oluşumu geçicikir, bazçen çiçek ortaya çıkmaz. Bitkinin veya çiçeğin dayanıklılığı azalır.
Aşağıda besin maddeleri fazlalıklarında iç mekan süs bitkilerinde ortaya çıkan zararlanmalar ayrı ayrı verilmiştir:
1. Azot Fazlalığı: Büyümede görülen aşırı gelişme nedeniyle dokular yumuşak olur. Yapraklar koyu yeşil
renkte, büyük ve şişkindir, üstlerinde çoğunlukla nokta şeklinde kabarcıklar görülür. Genç yapraklarda şekil
bozuklukları ve yaprağın bir yakının kırmızı kahverengi olduğu gözlenir. Çiçek oluşumu ve dayanıklılığı azalır,
çiçeklerin renkleri bozulur. Bitkilerde hastalıklara karşı duyarlık artar. Azotlu gübrelerin aşırı kullanımı ayrıca bakır
noksanlığına neden olur.
2. Fosfor Fazlalığı: Bitkiler klorozlu veya sarımsı yeşil renkli olur. Yaprak kenarlarında önce sarı, sonraları
kahverengi kırmızı beneklenme görülür. Daha sonra beneklenen kısımlar ölür. Zararlanmalar çoğunlukla demir,ç
inko, bakır gibi mikro besin maddelerinin tutulmalarıyla ilgili bulunmaktadır.
3. Potasyum Fazlalığı: Yaşlı yapraklarda zamanından önce sararmalar görülür. Çiçekler küçkü, yaprak
rengi beyazımsı yeşil olur. Potasyumlu gübrelerin aşırı kullanımı bitkilerin azot, kalsiyum ve manganez alımlarını
önemli derecede etkiler.
4. Kalsiyum Fazlalığı: Fazla kalsiyumdemir, manganez ve bor gibi mikro besin maddelerinin alımlarını
engeller ve bunlara ilişkin noksanlık belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur.
5. Magnezyum Fazlalığı: Yetiştirme materyali olarak turbanın kullanılması halinde fazla magnezyum
üründe önemli azalmalara neden olur.
6. Kükürt Fazlalığı: Yapraklar beyazımsı yeşil renk alır. Fazla sülfat ayrıca yaşlı yapraklarda kırmızı mor
beneklerin ortaya çıkmasına neden olur.
7. Demir Fazlalığı: Rhododendron simsii'de her ne kadar demir noksanlığı sık görülmekle birlikte, demirin
aşırısı gelişmenin zayıflamasına, çiçek oluşumunun azalmasına, yaprak uçlarının ölmesine neden olur. Demir
fazlalığı belirtileri fosfor noksanlığı belirtilerine benzerlik gösterir.
8. Manganez Fazlalığı: Manganez fazlalığı demir noksanlığına neden olur.
9. Çinko Fazlalığı: Fazla çinko bitkilerde önce kloroza, sonra ölüme neden olur.
10. Bakır Fazlalığı: Fazla bakır demir klorozuna neden olur. Ayırdedici nitelik olarak, bitki yaprakları önce
açık yeşil, sonraları sahverengine döner. Daha sonra ölü benekler görülen yapraklar dökülür. Bakır fazlalığı
ayrıca mobildenin alımını olumsuz yönde etkiler.
11- Bor Fazlalığı: Yaprak kenarları kıvrılır ve ölür. İleri aşamada yaprakların iç kısmında nekrozlu benekler
oluşur ve yapraklar aşağıdan yukarıya doğru bir yön izleyerek dökülür. Genç yapraklarda da şekil bozuklukları
ve kloroz görülür. Çiçekler ise normalden küçükve renkleri solgun olur.
12- Klor Fazlalığı: Yaprak uçlarında ölme ve yaprak kenarlarında yanma, yaprak renginin kahverengi ile
kırmızı kahverengi arasında değişmesi klor fazlalığının tipik bir belirtisidir.
İç mekan süs bitkilerinin tuz konsantrasyonuna duyarlılık açısından aralarında farklar bulunmaktadır. Tuza duyarlılık ile bitkilerin besin maddesi gereksinimleri arasında bir ilişki vardır. Besin maddelerine gereksinimi fazla olan bitkilerin tuza duyarlılıkları az, buna karşılık besin maddelerine gereksinimi az olan bitkilerin tuza duyarlılıkları fazladır. Bir kasım bitkilerin tuza duyarlılıkları ise orta derecededir. (Çizelge 11)
Çözelge 11 özeti aşağıdadır
1 Grup Adiantum Anthurium scherzerianum, Asparagus plumosus, Camellia japonica, Cattleya, Gardenia jasminoides, Phaaenopsis, Primula obconica, Rhododendron simsii, Vriesea splendens Besin Maddesi Gereksinimi Az Tuza karşı duyarlılık Yüksek Esas gübreleme Sınır 1.0'e değin Esas gübreleme Optimum 0.5 Sıvı gübrenin konsantrasyonu % 0.5 - 0.2
2. Grup Aechmea fasciata, Anthurium andreanum, Aphelandra squarrosa, Cyclamen persicum, Sinningia speciosa Besin Maddesi Gereksinimi Orta Tuza karşı duyarlılık Orta Esas gübreleme Sınır 1.0-2.0 Esas gübreleme Optimum 1.5 Sıvı gübrenin konsantrasyonu % 0.1 - 0.4
3. Grup Asparagus sprengeri, Euphorbia pulcherrima, pelargonium, Saintpaulia jionantha Besin Maddesi Gereksinimi Yüksek Tuza karşı duyarlılık Az Esas gübreleme Sınır 2.0-4.0 Esas gübreleme Optimum 3.0 Sıvı gübrenin konsantrasyonu % 0.3-0.6