BAG NASIL TESIS EDILIR?


Orhan ÇORUH
Ziraat Yüksek Mühendisi


Günümüzde, modern yetistirme teknigine uygun bir bag tesisi her seyden önce iyi bir planlamayi gerektirmektedir. Tesis öncesi planlama ne kadar iyi yapilirsa, ekonomik ömrü yaklasik 35 yil olarak kabul edilen baglardan elde edilecek gelir de ayni oranda yüksek olacaktir.
Ekonomik ömrü uzun olan bagin tesis teknigi çok önemli olup, tesis esnasinda yapilacak bir hatanin telafisi çok zor hatta imkansizdir. Bagcilikta basari bag kurulacak yörenin toprak ve iklim faktörlerinin iyi bilinmesi ve baslangiçta iyi bir planlama ile toprak-iklim, anaç-çesit ve terbiye sisteminin bir uyum içerisinde olmasini saglamaktir. Bu durum üreticiye büyük karlilik saglayabilecegi gibi bagin ekonomik ömrünü de uzatacaktir. Bundan ötürü bag tesis ederken iklim, toprak, mevkii, yön, anaç ve kalem seçimi gibi unsurlar ile tesviye, sira arasi ve sira üzeri mesafeleri ayarlanmasi gerekir.
BAG YERININ SEÇIMINE ETKI EDEN FAKTÖRLER :
1-IKLIM : Bag yerinin seçimine etki eden en önemli iklim faktörleri; sicaklik, günesleme, yagis, hava ve rüzgardir.
a)- Sicaklik: Asmada sürgün gelismesi, günlük isi ortalamasi 10 ºC’yi bulduktan sonra baslar ve sonbaharda günlük isi ortalamasi 10 ºC’nin altina düsünceye kadar devam eder. Her üzüm çesidi meyvelerini olgunlastirabilmek için belirli bir isi toplamina ihtiyaç duyar. Bu da asgari günlük sicaklik ortalamasi üzerinden 1600 gün-ºC olmalidir.
* Erkenci ürün çesitlerinde sicaklik toplami 1600-2000 gün ºC iken geçci çesitlerde en az 3000 gün-ºC olmaktadir.
* Asmalar kisin 3 ay kadar kis dinlenmesine ihtiyaç duyarlar. Bagcilikta önemli faktörlerden biri de don tehlikesidir. Eger ilkbahar geç donlari omcalarin sürme zamanina kadar devam ederse -1, -2 ºC’de genç sürgünler zarar görür. Sonbaharda erken gelen donlarda omcanin odunlasmasini engelledigi gibi, kurumasina da sebep olur. Sicakligin -20 ºC nin altina düstügü yörelerde büyük ölçüde don zarari olur. Asmanin yesil sürgünleri 0 ºC nin altinda zarar görür. Ayrica – 3 ºC altinda bütün yesil organlar zarar görür.
b) Günesleme : Asmanin bilhassa yazin ve sonbaharda isiga ihtiyaci oldukça fazladir. Üzüm danelerinin renk tesekkülü ve asmanin büyümesi için bol isik gereklidir. Bu sebepten ötürü baglar günes isiklarinin daha dik olarak geldigi güney veya güney-bati yönlerine meyilli yerlerde kuruldugunda üzümün kalitesi daha iyi olur ve omcalar günesten daha fazla yararlanir. Güneslenme kuru madde miktarini arttirarak kaliteyi yükselttigi gibi, hastalik kontrolünü de kolaylastirir.
c) Yagis ve Hava Nemi: Asmanin su istegi diger bitkiler kadar fazla degildir. Yillik ortalama yagisin 400- 500 mm‘yi buldugu yöreler asmanin yetismesi için yeterli olmaktadir. Kis aylarinda, ilkbahar baslangicinda düsen yagmurlar asma için çok faydalidir. Ilkbaharin son döneminde ve yaz baslangicinda düsen yagmurlar bitkinin büyümesi için faydali olmasina ragmen hastalik ve zararlilarin gelismesine sebep oldugundan ve mücadelesini güçlestirdiginden bagcilik yönünden faydali degildir. Diger taraftan çiçeklenme zamani yagan yagmurlar döllenmeyi engellediginden dane tutumu az olur. Yazin çok kurak geçen yerlerde sulama gerekir.
d) Rüzgar: Asiri ve zamansiz esen rüzgarlar bagciligi olumsuz yönde etkiler. Sürgünler 10-15 cm’ye ulastiginda 3-4 m/sn‘den hizli esen kuzey ve kuzey-dogu rüzgarlarinin etkisiyle sicaklik düser ve kurumalar olur. Ilkbahar ve yaz baslarinda deniz tarafinda esen rüzgarlar mildiyö ve külleme gibi hastaliklarin artmasina neden olur. Ayrica çok siddetli esen rüzgarlarin etkisiyle dane de yaralanmalar veya kabuk kalinlasmasi nedeniyle zararlanma ve kalitede düsme görülür.
2-TOPRAK: Asmanin kökleri oldukça derine gitmektedir. Bu nedenle baglar derin, iyi havalanabilen, yumusak dokulu topraklardan hoslanirlar. Çok agir bünyeli, süzek olmayan, tuzlu ve toksik madde içeren topraklarda bagcilik yapmaktan kaçinilmalidir.
Vitis vinifera (yerli asma) toprak bakimindan seçici olmamakla birlikte Amerikan Asma Anaçlar (AAA) seçicidir. Bu nedenle toprak analizi yapilmalidir. Kumlu topraklarda floksera yasamadigi için yerli bagcilik yapilabilir. Çakilli topraklar kaliteli sarap bagciligi için düsünülebilir.
• Tasli ve çakilli topraklar orta mevsim saraplik baglari,
• Tinli topraklar kurutmalik üzümlere,
• Kalkerli topraklar kirmizi saraplik üzümlere uygundur.
Yalniz kirece dayanikli anaçlar kullanilmadir. Kumlu topraklarda yetisen baglarda alkol fazla olur. Fakat aroma ve buket denilen kalite maddeleri az olur.
• Fazla humuslu topraklarda asma iyi olgunlasmaz.
3- ÇESIT VE ANAÇ SEÇIMI : Çesit seçimi; flokserasiz bölgelerde sadece yetistirilecek üzüm çesidinin, floksera ile bulasik bölgelerde ise çesitle beraber anacinda bölgenin iklim ve toprak özelliklerine uymasi demektir.
Amerikan Asma Anaci ile bag tesis edilirken asagidaki hususlara mutlaka dikkat edilmelidir.
• Toprak- Anaç iliskisi,
• Anaç-Kalem iliskisi,
• Floksera- Anaç iliskisi,
• Nematod-Anaç iliskisi,