Elma yaprakbükeni (Archips rosanus L.) Adi yaprakbükücüsü (Archips xylosteanus L.)

Bahcedanismani.com · 28-07-2008

Elma yaprakbükeni (Archips rosanus L.) (Lep.: Tortricidae)
Adi yaprakbükücüsü (Archips xylosteanus L.) (Lep.: Tortricidae)
Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
Kanat açıklığı A. rosanus'da 18-22, A. xylosteanus'da 20-23 mm olan, açık zeytini ile kahverengi arasında değişen renklerdeki kelebeklerdir. Kanatların üzerinde A. xylosteanus'da daha koyu ve belirgin olmak üzere lekeler, bantlar bulunur.
Yumurta kümeleri A. Rosanus’da ağaç kabuğu renginde, diğer türde ise kestane rengindedir. Parazitli yumurta kümeleri siyah renklidir. Her iki türde de larvaların vücudu açık sarı-yeşil, koyu yeşil ve baş kısmı kahverengi-siyahtır. Olgun larvalar ortalama 20-22 mm uzunluğundadır. Pupaları A. rosanus ' da esmer-kahverengi, yaklaşık 1 cm uzunluğundadır. A. xylosteanus'da ise renk kırmızımsı kahverengi olup A. rosanus'a göre daha uzundur.
Her iki türün yaşayışı birbirine benzer ve yılda 1 döl verirler. Kışı paket halinde konulmuş yumurta döneminde geçirir. Yumurta açılımı elma ağaçlarında tomurcukların patlama dönemine rastlar. Gelişmelerini 4 gömlek değiştirerek 16-21 günde tamamlayan larvalar beslenme amacıyla kıvırdıkları yapraklar arasında mayıs ayının ilk haftası içinde pupa olur. Karakteristik olarak A. rosanus larvaları birden fazla yaprağı ipeğimsi ağlarla birbirine bağlayıp buket haline getirirler. Tek yaprağı ise orta damar doğrultusunda puro gibi uzunlamasına sararlar. Buna karşın A. xylosteanus larvaları ise zararını çoğunlukla serbest tek yapraklarda yapmakta ve bu yaprakları A. Rosanus’unkinin aksine uç kısımlarından itibaren enine doğru kıvırıp sarmaktadırlar. Erginler mayıs ortası ile mayıs sonundan itibaren

Elma yaprakbükeni(A.rosanus)
erginleri Larvası Larvaların elma
yapraklarındaki zararı

Elma yaprakbükeni (A. rosanus )'nin biyolojisi

çıkmaya başlar. Ergin uçuşları ise haziran sonu ile temmuz' un ilk haftasına kadar sürer. Kelebekler çıkışdan 3-4 gün sonra geceleyin yumurta bırakırlar. Yumurtalarını çoğunlukla ağaçların gövde ve kalın dallarının yere doğru bakan düz, pürüzsüz kısımlarındaki kabukları üzerine 2 ile 100 adet yumurta ihtiva eden paketler halinde bırakırlar.
Bu türler polifag olup, konukçu bitkilerin gözlerini, çiçeklerini ve yapraklarını yiyerek, meyvelerini kemirerek ürünün kaybına ve kalitesiz olmasına neden olurlar.

Adiyaprakbükücüsü
(A.xylosteanus ) pupa gömleği ve ergini Yumurta paketi Larvası

Doğal düşmanları
Parazitoitleri : Trichogramma embryophagum (Hartig)(=T.cacoecia), T. dendrolimi (Hym.: Trichogrammatidae); Goniozus sp. (Hym.:Bethylidae), Habrobracon variegator Spinola, Apanteles sp., Meteorus sp. (Hym.:Braconidae); Itoplectis maculator P.; Trichomma sp., Pimpla turionella (L.)(Hym.: Ichneumonidae); Dibrachys cavus (Walk.), Habrochytus chrysos (Walk), H. semotus (Walk.), Mesopolobus sp. (Hym.:Pteromalidae); Eulopus larvarum (L.), Tetrastichus sp., Pedichius bruchisida Rond, T. galactopas (Ratz.) (Hym.:Eulophidae); Eupelmus urozonus Dalman (Hym.:Nupelmidae); Monodentomerus aereus Wlk. (Hym.:Torymidae); Rachymeria intermedia (Noes) (Hym.:Chalcididae); Cadurcia casta Rond. (Dip.:Tachinidae).
Bunlardan T. cacoecia , Manisa (Sultanyayla) ' da bazı kiraz bahçelerinde A.rosanus'u baskı altında tutabilmektedir ( %65'i bulan oranlarda parazitlenme ). T. dendrolimi'nin Orta Anadolu Bölgesinde çok yaygın olduğu ve yumurta kümelerini bazı yerlerde %7 ' i bulan oranlarda parazitlediği saptanmıştır.
Mücadelesi
Mekanik mücadele
Kışın veya budama yapılırken çoğunlukla gövde ve kalın dallar üzerinde bulunan yumurta paketleri ezilerek yok edilmelidir. Ancak parazitli (siyahlaşmış) yumurta kümeleri ezilmemelidir.
Biyolojik mücadele
Yaprakbükenlerin biyolojik mücadelesinde yumurta parazitoiti Trichogramma türlerinin önemi büyüktür. T. cacoecia Ege Bölgesinde, T. dendrolimi' de Orta Anadolu Bölgesinde yaygın ve doğal olarak oldukça etkilidir. Böyle yerlerde ilaçlı mücadeleden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Bilhassa kış ilaçlamaları yapılmamalıdır. Seçici ilaçlar kullanılarak ve ilaçlama zamanlarını bu parazitoitler zarar görmeyecek şekilde belirlemek suretiyle korunmalıdır. Bu nedenle kimyasal mücadele yapmak gerektiği zaman ilaçlama yumurta açılımının tamamlandığı zaman yapılmalıdır. Bu parazitoitlerin bulunmadığı bahçelerde dallarla bulaştırılarak biyolojik mücadelede kullanılmalıdır.
Kimyasal mücadele
Kış mevsiminde yapılan kontrollerde ağaç başına ortalama 5 adet yumurta paketi saptanan bahçelerde; ilkbaharda ise çiçek buketlerinde larva ile bulaşma oranı %5' i geçince ilaçlama gereklidir. İlaçlama elma bahçelerinde pembe tomurcuk döneminde yapılır.
Kullanılacak preparatlar [Sadece Bahcesel kullanıcıları linkleri görebilir. Hala kayıt olmadıysanız, kayıt olmak için tıklayınız...]' de yer almaktadır.