Meyve ağaçlarında Rosellinia kök çürüklüğü hastalığı (Rosellinia necatrix Prill.)

Bahcedanismani.com · 28-07-2008

Meyve ağaçlarında Rosellinia kök çürüklüğü hastalığı (Rosellinia necatrix Prill.)
Etmenin tanımı, yaşayışı ve hastalık belirtileri
Fungusun tanımında patojenin miselleri önemlidir. Hifler bölmeli olup, bölüm yerlerinin armut gibi şişkin olması tipiktir. Misel örtüsü üzerinde zamanla sklerotlar oluşur. Sklerotlar çimlenince korenium tipinde konidiforlar ve uçlarında renksiz konidiler oluşur. Fungusun peritesleri yüzeysel, küre biçiminde koyu renkli olup, ostiolleri bulunur. Askosporlar uzun, tek hücreli, kahverengi - siyah ve 40x8 mikron boyutlarındadır.
Etmenin miselleri toprakta, özellikle hasta ağaçların bulunduğu bahçelerde uzun yıllar canlılığını sürdürür ve enfeksiyonlara neden olurlar. Hastalığın yayılmasında önemli olan fungusun miselleridir. Sulama suyu, sel ve yağmur suları ve toprak işlemesi hastalığın yayılmasında etkilidir.
Kök çürüklüğüne yakalanmış ağaçlardaki ilk belirti, yapraklardaki sararmalardır. Yaprak sararmaları ağacın tümünde veya köklerdeki enfeksiyona bağımlı olarak ağacın bir yönünde olabilir. Sararma ve solgunluk yanısıra yapraklarda küçülme de dikkati çeker. Zamanla yaprakların kuruyup dökülmesiyle ağaçta normalden az yaprak kalır. Hasta ağaçlarda büyümede durgunluk ve geriye doğru ölüm söz konusudur. Meyve verimi ve kalitesi düşer meyveler irileşmeden ve olgunlaşmadan dökülürler.
Hasta ağaçların ince kökleri esmerleşip çürür ve kalın köklerde ve kök boğazında önceleri beyaz giderek koyulaşan, gri ve siyaha dönüşen misel tabakası oluşur. Kökün kabuk kısmı kaldırılınca kabuk altında ağ şeklinde beyaz misel örtüsü görülür.
Hastalığa yakalanma açısından fidanlarla ağaçlar arasında farklılık yoktur, ancak fidan ve genç ağaçlar daha duyarlıdır ve böyle fidanlar elle çekildiğinde topraktan kolayca çıkarlar.
Rosellinia kök çürüklüğü, ağaçların kurumasına neden olduğundan ekonomik kayıp önemlidir. Hastalık etmeni R.necatrix polifag bir fungustur. İncir, zeytin, bağ, turunçgiller, taş ve yumuşak çekirdekli meyve ağaçları ile orman ağaçları konukçularıdır.
Mücadelesi
Kültürel önlemler
Savaşımı Armillaria kök çürüklüğü ile benzerlik göstermektedir ve kültürel önlemlerin uygulanması önem kazanmaktadır. Rosellinia kök çürüklüğüne karşı uygulanması gereken kültürel önlemler aşağıda özetlenmiştir.
- Ağır ve su tutan topraklarda bahçe kurulmamalıdır,
- Toprakta fazla su birikmesine engel olunmalı, bunun için gerekirse bahçenin etrafına drenaj kanalları açılarak fazla su akıtılmalı ve toprağın iyi bir şekilde havalanması sağlanmalıdır,
- Bahçeler sel sularından korunmalıdır; sel suları ile gelerek fidan ve ağaçların kök boğazlarında yığılacak toprak dağıtılmalı, böylece köklerin fazla derinde ve havasız kalması önlenmelidir,
- Sulama suyu ve gübre ağaçların kök boğazına değil, tekniğine uygun şekilde taç izdüşümüne verilmelidir,
- Bulaşık bahçelerde, ilkbaharda ağaçların kök boğazları ana köklere kadar açılarak yaz aylarında güneş ve hava almaları sağlanmalıdır,
- Kökleri tamamen çürüyen ağaçlar, toprakta hiç kök parçası kalmayacak şekilde derhal sökülmelidir. Hastalığın yeni bulaştığı ağaçlarda ise, çürüyen kökler sağlam kısma kadar temizlenmeli, kesilen köklerin üstüne rastlayan dallarda köklerle dengeyi sağlayacak şekilde budama yapılmalıdır. Bahçede hastalıkla bulaşık tüm kök ve kök parçaları toplanıp yakılmaladır,
- Kök çürüklüğünün sağlam ağaçlara bulaşmasını önlemek amacıyla bahçede hastalığın bulaşık olduğu kısmın etrafına 1 m derinliğinde hendek açılmalı, toprağı bulaşık tarafa atılmalıdır.
Kimyasal mücadele
Hastalığın kimyasal savaşımı Armillaria kök çürüklüğü hastalığı kimyasal savaşımının benzeridir.
- Tamamen kurumuş ağaçların söküldüğü çukurlara m3'e 3 kg hesabıyla kireç söndürülmeli veya % 35'lik karaboya eriyiği ile bolca sulanarak kapatılmalıdır.
- Hastalığın yeni başladığı ağaçlarda, yaralar temizlendikten sonra temizlenen yara yerlerine 750 gr ardıç katranı + 250 gr göztaşı karışımı sürülmeli veya 2-4 kg karaboya dökülerek kapatılmalıdır.
- Hastalıkla bulaşık bahçelede , sağlam ağaçları korumak amacıyla ağaçların diplerine m2'ye 10 litre ilaçlı su gelecek şekilde %5 'lik karaboya veya %1'lik göztaşı eriyiklerinden biri uygulanır.
Hastalığın belirlendiği her dönemde ilaçlama yapılacağı gibi, ilkbaharda kültürel önlemlerin uygulanmasıyla birlikte ilaçlı mücadele yapmak daha uygun olacaktır.