Elma Virüs ve virüs benzeri hastalıklar

Bahcedanismani.com · 4 Hafta önce

Elma Virüs ve virüs benzeri hastalıklar
Diğer kültür bitkilerinde olduğu gibi elmada da virüs ve virüs benzeri (VVB) hastalıklar, ağacın zayıflamasına, ölmesine neden olduğu gibi ürün miktarında azalmaya, kalitenin bozulmasına yol açar.
Elma ağaçlarında bazı kaynaklara göre 43 adedi bulan VVB hastalıklar içinde en önemlileri şunlardır:
Elma mozayık virüsü ( Apple mosaic virus)
Elma klorotik yaprak leke virüsü ( Apple chlorotic leaf spot virus)
Elma yıldız çatlaklığı virüsü (Apple star virus)
Elma alaca renklilik virüsü ( Apple dapple apple virus)
Elma gövde çukurlaşma virüsü ( Apple stem grooving virus)
Elma gövde gözenekleşme virüsü ( Apple stem pitting virus)
Elma boğum nekrozu virüsü ( Apple ünion necroticvirus- Tomato ringspot virus)
Elma yumuşak odunluluk fitoplazma ( Apple rubbery wood fitoplasma)
Elma cadısüpürgelilik fitoplasma ( Apple proliferation fitoplasma)
1. Elma mozayik virüsü (Apple mosaic virus)
Etmenin tanımı, yaşayışı ve hastalık belirtileri
Elma mozayık virüsü yaklaşık 26 mm çapında, aşı ile taşınabilen ancak mekanik olarak zor taşınan, özsuda stabil olmayan bir yapıdadır. 19 familyadan 65 türü hastalandırarak, çok geniş bir konukçu dizisine sahip olan bu virüsün tohum ve vektörle taşındığına ilişkin bir kayıt bulunmamaktadır. Dünyada konukçusu olan heryerde bulunabilmektedir.
Hastalık belirtileri, virüsün şiddetli ve zayıf ırkları ile konukçunun çeşidine bağlı olarak değişiklik gösterir. Elmada yaprakta mozayık lekeleri hastalığın en tipik belirtisidir. Duyarlı çeşitlerde virüsün şiddetli ırkları elma ağacı yapraklarında damar bantlaşması ya da krem renkli beneklenme, halkalekeler oluşur. Sararma yaprak ana damar boyunca oluşur ve yaprak kenarları nekrozlaşır. Yapraklar büyümeden dökülebilir. Virüsün zayıf ırkları duyarlı çeşitlerde yaprakta klorotik lekeler oluşturur ve kuvvetli ırklara karşı ağacı korur. Yapraklardaki bu belirtiler daha ziyade ilkbahar mevsiminde iyi görülür. Yazın sıcakta belirtiler maskelenebilir ( görülmesi zorlaşır.)
Mücadelesi :
Hastalıkla mücadelede en önemli nokta VVB hastalıklardan temiz (testlenmiş) sertifikalı fidan kullanmaktır. 36°C'de 3 - 10 hafta ısı uygulaması ile virüsün bertaraf (elimine) edilmesi mümkündür.
VVB hastalıklara dayanıklı ya da tolerant anaç ve aşı kalemleri kullanmak gerekir. Elma yetiştiriciliği tekniğine uygun yapıldığında VVB hastalıklardan etkilenme daha az olacaktır.
Elma mozayık virüsü mücadelesinde verilen öneriler diğer tüm VVB hastalıkların mücadelesinde de geçerlidir.
2. Diğer virüs ve virüs benzeri hastalıklar
Elma klorotik yaprak leke virüsü (Apple chlorotic leaf spot virus)
Hastalık, ticari elma çeşitlerinde belirti göstermez. Ancak, hastalığın ismini aldığı yaprakta klorotik yaprak leke ve çizgileri Rus elmasında görülebilir.
Bu hastalıkla mücadele VVB hastalıklardan temiz (testlenmiş) sertifikalı fidan kullanımı esastır.
Elma gövde gözenekleşme virüsü (Apple stem pitting virus)
Elmanın aşılı olduğu anacın çeşidine göre belirtiler ortaya çıkar veya maskelenir. Aşı yerinde şişkinlik, kabuk kaldırıldığında floemden ksileme doğru sivri çıkıntıların oluştuğu görülür. Gövdenin enine kesitinde simetrinin bozulduğu dikkati çeker. Bu etmenle, bulaşık ağaçların gelişmesi geriler ve meyveler küçük kalır.

Elma yıldız çatlaklığı virüsü (Aple star crack virus)
Bu hastalıkla bulaşık ağaçlarda, çiçek açmada gecikme, bir yıllık sürgün uçlarında kuruma, yapraklarda içe kıvrılma ve hafif sararma görülür. Hastalıklı ağaç yapraklarının gevşekliği ve dokunulduğunda çıtır-çıtır ses çıkarması ile meyvelerin küçük kalması ve üzerinde yıldız şeklinde çatlakların oluştuğu dikkat çekicidir. Ayrıca, böyle ağaçlarda meyve dökümü fazla olur.

Elma alaca renklilik virüsü (Apple dapple apple virus)
Meyveler üzerindeki dairesel lekelerin çiçek burnunda toplanması halka lekelerin yeşil kalarak diğer kısımların kızarmış olması bu hastalığın tipik belirtileridir.

Elma yumuşak odunluluk fitoplazma hastalığı (Apple rubbery wood fitoplasma)
İletim demetlerindeki tıkanma sonucu, lignin oluşumu önlendiğinden sürgünlerin kolayca bükülebilmesi bu hastalığın tipik belirtisidir. Böyle sürgünlere parmakla bastırıldığında çöküntü oluşturmak mümkündür. Hastalığın şiddetli olduğu ağacın gövde ve kalın dallarında da sürgünlerdeki belirtilere rastlamak mümkündür.
Elma cadısüpürgelilik fitoplasma hastalığı (Apple proliferation fitoplasma)
Hastalık etmeniyle bulaşık elma ağaçlarının genç sürgünlerinde aynı yıl meydana gelmiş gözlerin erken gelişmesi ve çok sayıda kısa yan sürgünler vermesi sonucu "cadı süpürgesi" tabir edilen belirtiler oluşur. Ana sürgünde gelişim geriler ve vejetasyon periyodunun sonuna doğru ölür. Çiçek ve odun tomurcuklarında anormallikler görülür. Yapraklarda yan kulakcıklardaki anormal büyüklük dikkati çeker. Hastalıklı ağaçların meyvelerinin küçük kalması dışında meyvelerde belirti görülmez.