MÜCADELENİN YÖNETİMİ
Elma bahçelerinin ana zararlısı ve ana hastalığı dışında diğer birçok hastalık ve zararlı elma ağaçlarının gövde, dal, sürgün, yaprak, çiçek ve meyvelerine saldırarak önemli zararlar meydana getirmektedir. Çizelge 2' de Elma bahçelerinde uygulanacak Entegre mücadele programlarında ana hastalık ve zararlı esas alınarak en uygun ve ekonomik mücadele yapılması için takip edilecek yol ve özellikle kültürel önlemler yönünden dikkat edilecek hususlara yer verilmiştir.
Çizelge 2. Önemli elma hastalık, zararlı ve yabancıotlarının zarar şekilleri (veya belirtileri), örnekleme zamanı, örnekleme yöntemi ve ekonomik zarar eşikleri
Örnekleme /Kontrol Yöntemi Ekonomik Zarar Eşiği Açıklama Göz ile inceleme
Göz ile inceleme
Her 500 (25X20) meyvede 5-10 zarar görmüş meyve
Her 500 (25X20) meyvede 5-10 zarar görmüş meyve
Eşeysel çekici tuzaklarda azami ergin uçuş tarihi belirlenir. Tahminen Mayıs sonu Haziran başı ve Temmuz sonu Ağustos başında (her döl için bir azami uçuş tarihi belirlendikten sonra) meyveler göz ile incelenerek ilk yumurtanın açılımı veya ilk girişler tespit edilir edilmez ilaçlama yapılır. Göz ile inceleme Karaleke mücadelesinde kültürel işlem olarak sonbaharda yaprak dökümünden sonra yere dökülen yapraklar derine gömülmek suretiyle (sürülerek) veya toplanıp yakılarak imha edilir. Sıracalı dallar varsa bunlar da erken ilkbahardan önce budanarak bahçeden uzaklaştırılır. Nisan ayından itibaren yaprak ve meyveler kontrol edilerek, primer enfeksiyonların oluşup oluşmadığı saptanır. Göz ile inceleme 100 yaprakta 300 - 500 hareketli birey veya yapraklarda % 65 bulaşma Özellikle doğal düşmanların korunması ve ilaçlama sayısını en aza indirmek amacıyla birinci ilaçlama yaprak başına 8-10 akar olduğu yoğunlukta da yapılabilir. Dal sayımı yöntemi
Göz ile inceleme
Şubat - mart aylarında 2 m uzunluktaki dalda 2000 adet yumurta
Çiçekten sonra 100 yaprakta 400 hareketli birey veya % 65 bulaşık yaprak, Ha. -Tem.’da 700 hareketli birey veya % 75 bulaşık yaprak, ağustostan sonra100 hareketli birey veya % 45 bulaşık yaprak Faydalı akarlardan Typlodromus pyri Scheut.Bulunduğuelma bahçelerinde Ağustos ayında kesilen ince dalların bu akarların bulunmadığı bahçelerdeki elma ağaçlarına asılarak bulaşması ve populasyon oluşturması sağlanabilmektedir. Dal sayım yöntemiGöz ile inceleme
Dinlenme döneminde 2m uzunluktaki dalda 2000 adet yumurta 100 yaprakta 65 bulaşık yaprak Göz ile inceleme 100 yaprakta 300 -500 hareketli dönem veya yapraklarda % 65 buluşma Kışı geçiren ergenler, ilkbaharda önce yabancıotlara göçerler. Ağustos ve Eylül aylarında avcıların bulunmaması durumunda yoğunluğu hızla artar. Göz ile incelemedarbe yöntemi
100 sürgünde 10 - 15 koloni100 dalda çiçekten sonra 40 - 50, yazın 50 -80 yaprakbiti
Doğal düşmanlar, bulunduğu bahçelerden bulunmayan bahçelere bulaştırılmalı, bunların korunması ve etkinliklerinin arttırılması için ilaçların seçimine ve ilaçlama zamanlarının ayarlanmasına özen gösterilmelidir. Göz ile incelemeDarbe yöntemi
100 yaprak demeti veya sürgünde 1-3 koloni 100 dalda 10 - 30 yaprakbiti Göz ile incelemeDarbe yöntemi
Çiçekten önce ve sonra 100 yaprak demeti veya sürgünde 5 -10 kol. 100 dalda 50 yaprakbiti Koloniler incelenerek predatör yoğunluğu ve parazitlenmiş bireylerin (mumya ) yoğunluğu yüksek ise mümkün olduğunca ilaçlama yapılma-yarak parazitoit ve predatör-lerin etkisine terk edilmelidir Dal sayım yöntemiGöz ile inceleme
Kışın 2m uzunluktaki dalda 1000 yumurtalı ergin veya 5 cm dalda 5 yumurtalı erginİlkbaharda ve yazın 5 cm uzunluktaki dalda 5 yumurtalı dişi
Kışın 5cm uzunluktaki bir dalda 5 adet yumurtalı ergin görülmesi o bahçenin kışlık yağlara ilaçlanmasını gerektirir. Ancak ilaçlamaya karar verirken diğer zararlıların da bulunmasına dikkat edilmeli, kış ilaçlaması gözler kabarmadan 2 -3 hafta önce yapılmalıdır. Dal sayım yöntemiGöz ile inceleme
100 ağaçta 1 ağaç100 organda 1 organ
Kültürel işlemlere önem verilmelidir. Göz ile inceleme 100 yaprak demetinde epidermis içine girmiş veya ağ örmüş 4 larva kümesi Üzerinde larva paketlerinin bulunduğu genç dalların budanması, erken dönemde toplu halde yaprak epidermisi arasında beslenen larva kümelerinin toplanarak imha edilmesi zararlı yoğunluğunu büyük ölçüde düşürmektedir. Göz ile inceleme 100 ağaçta 500 larva( 5 larva/ağaç )
Orta Anadolu Bölgesinde 100 ağaçlık bir bahçede, 5 ağaca 1 pekmezli besi tuzağı üst üste en az 2 yıl yapılacak kitlesel tuzaklama zararlıyı ekonomik zarar seviyesine getirebilmektedir. Darbe yöntemiGöz ile inceleme
100 dalda çiçekten önce 20, Çiçekten sonra 20 - 50 pamuklubit 100 sürgünde 10 - 15 koloni Bulaşık fidanlara dikkat edilmeli, Parazitoiti A. mali’nin bulunduğu yerde ilaçlamadan kaçınılmalı ve seçici ilaçlar kullanılmalıdır. Göz ile inceleme“
Ağaç başına ortalama 5 yumurta paketi 100 yaprak demeti veya çiçek buketinde 5 larva Yaprakbükenlerin biyolojik mücadelesinde yumurta parazitoiti Trichogramma türlerinin önemi büyüktür. Parazitoitin yaygın olduğu yerlerde ilaçlı mücadeleden kaçınılmalıdır. Seçici ilaçlar kullanılarak ve ilaçlama zamanlarını bu parazitoitler zarar görmeyecek şekilde ayarlanmalı, bulunmadığı bahçelere dallarla bulaştırılmalıdır. Göz ile inceleme“
Ağaç başına ortalama 5 yumurta paketi. 100 yaprak demeti veya çiçek buketinde 5 larva Göz ile incelemeDarbe yöntemi
Göz ile inceleme
Darbe yöntemi
100 yaprakta 400 galeri100 dalda 10-12 kelebek
100 yaprakta 200 galeri
100 dalda 8-10 kelebek
Galeri şekilleri her tür için değişik olup, tür ayrımına olanak sağlar. Bu türler özellikle fidanlar da ve genç meyve ağaçlarının yapraklarında galeri açarlar. Galeri güvelerine karşı özellikle ticari bahçelerde kimyasal mücadele yapılmamalıdır. Zira diğer zararlılara karşı yapılacak mücadele bu zararlıları da baskı altında tutmaktadır. Ayrıca galeri güvelerinin çok sayıda doğal düşmanı vardır. Darbe yöntemiGöz ile inceleme
Çiçekten önce (mart sonunda) 100 dalda 10-40 ergin gözler kabarınca 100 çiçek tomurcuğunda 15 tanesi zarar görmüş. Özellikle ağaçlarda çiçeklenmenin zayıf olduğu yıllarda, populasyon yoğunluğu yüksek ise önemli bir zarara neden olmaktadır. Çiçeklenmeden bir hafta veya daha sonra yumurtadan çıkan larvalar gelişmediği için bir önemi yoktur. Göz ile inceleme Çiçek dökülünce %10 bulaşma olunca veya çiçekten hemen sonra 100 meyvede 3-5 zarar görmüş meyve veya galeri İlk ergin çıkışlarını tespit etmek için bahçeye 2-3 adet beyaz renkli yapışkan tuzak asılmalıdır. Göz ile inceleme Kışın yapılacak kontrol-ler ile ağaçların %30 ve daha fazlası bulaşık ve bulaşık ağaçlarında %10’unda ağaç başına ortalama 15-20 veya daha fazla kışlık yuva bulunursa, ilkbaharda Bacillus’lu preparatlar kullanılabilir. Bu zararlıya karşı en etkili mücadele yöntemi, mekaniksel mücadeledir. Kışın ağaçlar üzerinde bulunan kışlık yuvalar, dal makası ile kesilerek toplanmalı ve bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Göz ile inceleme Küllenmeye hassas olan çeşitler üzerinde durulur. Bir yıl önceden kalan ve o ilkbaharda enfekteli olan hastalıklı sürgünler budanır. Yaprak ve meyvelerde lekelerin olup olmadığı kontrol edilir Yapraklarda oluşan fazla sayıda leke erken yaprak dökümüne neden olur. Lekeli meyveler deforme olup, pazar değeri çok düşer Göz ile inceleme Gerektiğinde: İndeksleme ya da mekanik inokulasyon ve serolojik yöntemlerle testleme VVB hastalıkların mücadelesinde belirtildiği üzere VVB hastalıklardan temiz ( testlenmiş ) üretim materyali kullanılması gerekir. Yetiştiricilik işlemlerin usülüne uygun şekilde yapılması; tolerant ya da dayanıklı çeşitlerin kullanılması gerekmektedir. Yaprak ve toprak örnekleri alımı 200 yaprak ve 1kg toprak örneği Analiz sonuçlarına göre gereken zaman ve dozda uygulama Bitki besin element örneklemesi 200 yaprak/toprak analizi Bitki besin element örneklemesi 200 yaprak/toprak analizi Göz ile inceleme Yabancıotlar çiçek açıp tohum bağlamadan once kültürel önlemlerle yok edilmelidir.