Nar Yetiştiriciliğinde Verim


NAR YETİŞTİRİCİLİĞİ


Dünyada çok eski yıllardan beri nar üreticiliği yapılmakta olup, narın kök, gövde, yaprak, çiçek ve meyvelerinden çeşitli amaçlar için yararlanılmakta bazı efsane ve kutsal kitaplarda da yer almaktadır.


Nar genellikle taze olarak tüketilmekte ise de muhafaza süresi uzun olduğundan~(2-3 ay) değişik şekillerde tüketimi de yaygındır. Nar suyu, nar pekmezi, nar ekşisi ve nar çekirdeklerinden bitkisel yağ da üretilmekte, hayvan yemlerine besin unu olarak katılmaktadır. Meyve kabuğu % 28-30 oranında tane içerdiğinden dericilikte (sepicilik) kullanılan değerli bir maddedir. Yine meyve kabuğundan mürekkep yapımında kumaş ve deri boyacılığında önemli miktarda kullanılmakta ve bazı ateş düşürücü ilaçların yapımında faydanılmaktadır.


NARIN MORFOLOJİK VE FİZYOLOJİK ÖZELLİKLERİ


Ağaç Özellikleri


Nar bitkisi 1-5 m boyunda çalı ya da ağaççık şeklinde çok dallı bir taca sahip olup, genç dallar köşeli koltuk sürgünleri uçları sivri ve iğ şeklindedir.


Yapraklar


Yaz sürgünleri üzerinde sık bir şekilde bulunurlar. Kenarları tüylü üst yüzeyleri dumanlı ve açık yeşil renktedir.


Çiçekler


İki eşeyli, büyük kendine özgü kırmızı nadiren sarı ya da beyaz renkte ve kokusuzdur.


Meyveler


5-15 cm çapında ve küreseldir. Meyveler parlak kırmızı, sarımsı, yeşil ya da beyazımsı renkte derimsi yapıda bir kabukla kaplıdır. Meyveler daneli tohumlar köşeli ve içleri serttir.


Nar tropik ve subtropik iklim meyvesidir. Fakat sıcak ılıman iklim bölgelerinde de yetişebilmektedir. Genellikle -10°C ye kadar dayanır. -15°C ve daha düşük sıcaklıklarda dallar -20°C de bitki zarar görür. Tropik iklimlerde herdem yeşil olmasına karşılık Subtropik ve ılıman bölgelerinde yaprağını dökmekte ve çok az bir soğuklama ihtiyacı göstermektedir.


Tozlanma


Büyük ölçüde böceklerle olur. Bazı narlar ise kısır çiçeklere sahiptir.


Verim


Narlar genellikle erken yaşlarda meyveye yatarlar. lyi bakımlı bir ağaç 3. yılında meyve vermeye başlar. 4. yılında tam meyve alınabilir. Ortalama verimi Akdeniz Bölgesi için 35-70 kg arasındadır.


Ülkemizde standart nar ve meyve özelliklerinin belirlenerek üretimin bu yönde gelişmesi de amaçlanmıştır. Bütün bölgeler için nar tipleri olarak Devedişi, Kadı, Lefan, Misk, Zivzik, Çekirdeksiz ve Hicaznarı çeşitleri önerilmiştir. Ayrıca Akdeniz Bölgesinde bunlara ilave olarak Keben, Katırbaşı ve bazı çekirdeksiz narlar eklenebilir.


İklim İstekleri


Nar genel olarak sıcak ve kurak iklim meyvesidir. Yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlı geçen yörelerde yetiştiriciliği uygundur.


Toprak İstekleri


Nar çok değişik toprak tiplerinde yetişebilmektedir. Silisli, Çakıllı, Killi ve Ağır killi topraklar dahildir. En iyi gelişme ise derin, geçirgen, alkali, silisli-killi topraklarda olmaktadır. Ayrıca çok kurak ve çok nemli toprak koşullarında da yetişebilmektedir.


Çoğaltılması


Narlar, tohumla, çelikle, daldırmayla, dip sürgünleriyle ve aşıyla çoğalabilmektedir. Yaygın olarak uygulama çelikle çoğaltma yapılmaktadır. Çelikle çoğaltmada köklenme yüzdesi çok yüksek olup, yüzde yüze yakındır. Bu sistem fazla bir işgücüne ihtiyaç göstermediğinden halk arasında da benimsenmiştir. Çelik alma zamanları kış veya yaz devresinde olmak üzere senede iki defa alınır. Kışın yapraklar döküldüğünde yazın ise yapraklı olarak o yılki sürgünler kesilerek çelik alınır. Köklendirme ortamı kum ve perlit gibi ortamlar olmalıdır. Yaz çeliklerinin köklenmesinde mist ortamı hazırlanmalıdır.


Dikim


Narlarda genellikle ilkbahar ve sonbahar dikimi yapılır. 3 x 3 veya 3 x 4 metre mesafe aralıklarda olmalıdır.


Budama


Dip sürgünlerin temizlenmesi ve çok sık dalların seyreltilmesi şeklinde yapılır. Genellikle ilk yıllardan başlayarak şekil budaması ve verim budaması şeklinde olur. Budama zamanı kışın ve yazın olmak üzere iki devrede yapılabilir. Yörelere göre değişen budama şekilleri görülmekte olup, tek gövdeli ve çok gövdeli terbiye şekli verilmektedir.


Ağaç gelişmesini tamamladıktan sonra derin budama yapılması istenmez. Sadece yeni sürgünlerin alınması yeterlidir. Narın ekonomik ömrü 25-30 yıl civarındadır. Bu zamanın sonunda istenildiği taktirde gençleştirme budaması yapılarak aynı kök üzerinden çıkan sürgünlerden iyi gelişenleri yeni bir gövde oluşması için bırakılır, yaşlı gövdeler kesilerek aynı bitkiden uzun yıllar meyve alınması sağlanmış olur.


Gübreleme


Narlarda gübreleme yapılması gerekmektedir. Çiftlik gübresi iki yılda bir defa olmak üzere ağacın yaşına ve gelişmesine uygun olarak verilmelidir. Ticari gübrelerden N.P.K.'un topraktaki seviyelerinin korunması için her yıl belirli dozda ağacın yaşına göre artarak uygulanmalıdır.


Sulama


Özellikle odun gözlerinin sürmesi çiçek tomurcuklarının görünmeye başlaması ve meyve gelişmesi döneminde bol miktarda sulanmalıdır. Narlar genellikle tava ve karık usulü yöntemi ile sulanmaktadır. Nar sulama zaman ve miktarları iyi ayarlanmalı eksik veya aşırı ya da düzensiz sulamalarda meyve kabuğunda çatlamalar görülmektedir.


Toprak İşleme


Narlarda toprak işleme diğer meyvelerde olduğu gibi yapılır. Ilk yıllar toprak derin sürülerek mümkün olduğu kadar ağaç gelişmesine yardımcı olmak ve ot kontrolü sağlanması içindir. İleriki yaşlarda toprak işleme sadece ot kontrolü ve toprağın havalandırılması için fazla derin olmayan ağacın köklerine zarar verilmeden yapılmadır.


Hasat ve Depolama


Narlar genellikle yöresel olarak tat kontrolü ile hasat olgunluğuna erişip erişmediği tespit edilmektedir. Kaliks uçlarının iyice açılması ve kuruması kuru madde miktarının artması, ilk çiçeklerin oluşmasından sonra geçen sürenin belirlenmesi ile hasat olgunluğu tayin edilmektedir. Narlarda hasat süresi de uzun olmaktadır. Bu da çiçeklenme dönemi ile ilgilidir. Iki veya üç çiçeklenme dönemi geçirdiğinden hasatta bütün meyveler aynı anda olgunlaşmazlar. Böylece hasat süresi uzamaktadır. Narlar genellikle makasla tek tek kesilerek hasat edilirler. Hasattan sonra bir kısmı pazara bir kısmı da depolara konularak muhafaza edilirler. Nar uzun süre muhafaza edilebilir özellikte olduğundan halk arasında da doğal olarak nemli ve serin yerlerde (kuru kum) 2-3 ay saklanmaktadır. Depo şartları ise, +5°C de % 75-80 oransal nemde 2 aya kadar sağlıklı bir şekilde muhafazası mümkündür.

Kaynak : tedgem.gov.tr