Açıkta sırık domates yetiştiriciliği
AÇIKTA SIRIK DOMATES YETİŞTİRİCİLİĞİ
Açıkta sırık domates yetiştiriciliğinde amaç; birim alanda daha fazla, daha kaliteli, ihracata uygun ürün elde ederek daha fazla pazar değeri ile piyasaya sunmaktır.
Açıkta sırık domates yetiştiriciliğinde ilk adım; PAZAR şartlarına uygun nitelikte ÇEŞİT tespitidir. Uygun çeşidi tespit ettikten sonra yapılacak en önemli işlem HARÇ HAZIRLIĞIDIR. Tohum yatağı olarak kullanılacak olan harç, aşağıdaki seçeneklerden biri ile hazırlanabilir:
Seçenek l Seçenek 2
Orman toprağı 22 Teneke Bahçe toprağı 15 Teneke
Dişli dere kumu 5 Teneke Dişli dere kumu 5 Teneke
Çiftlik gübresi 23 Teneke Çiftlik gübresi 30 Teneke
TSP 2 Kg TSP 2 Kg
Potasyum Sülfat 2 Kg Potasyum Sülfat 2 Kg
Ayrıca ilimizde kullanımı yaygınlaşan TORF materyali EN UYGUN EKİM ortamı sağlamaktadır. Torf dışındaki materyaller hazırlanırken harç mutlaka dezenfekte edilmelidir. Bu amaçla metil bromid kullanılmaktadır. Dezenfeksiyon yapıldıktan sonra veya dezenfeksiyon yapılmamışsa 100 lt suya 200 gr Manep etkili fungusit ve 200 gr Endosülfan 35 WP harca iyice karıştırılmalıdır.
Harç dezenfeksiyonundan sonra 15 x 15 cm ebadındaki polietilen torbalara, plastik bardaklara veya viyollere tohum ekilmektedir.
Kazova’da tohum ekim zamanı; açıkta tarla üretimi için nisan ayının ilk haftası olmalıdır. Bölgemizde bu tarihlerde yapılan ekimlerde soğuk tehlikesi olduğundan, fideler alçak veya yüksek plastik tünellerde yetiştirilmelidir. Bu tip yapılarda dikkat edilmesi gereken en önemli husus Havalandırma’dır. Bunun dışında ot alma, sulama, mücadele gibi bakım işleri devamlı olarak yapılır.
Tohum ekiminden itibaren 40-45 gün içerisinde fideler araziye dikilecek büyüklüğe gelmektedir.
ARAZİNİN DÜZENLENMESİ
Domates tarımı yapılacak arazinin önce soklu pullukla derin olarak işlenmesi, toprak işleme ile birlikte dekara 3-4 römork iyi yanmış büyükbaş hayvan gübresi, tavsiyeler doğrultusunda taban gübresi (TSP) ve Potasyum Sülfat verilmelidir. Bu işlem sonbaharda yapılırsa en iyi sonuç alınır. İlkbaharda ise ikinci toprak işleme aletleri ile tekrar toprak işlenerek fide ortamı hazırlanmalıdır.
Sırık domates yetiştiriciliğinde verilmesi gereken aralık ve mesafeler ilimiz çiftçileri için büyük önem taşımaktadır. Bu tip yetiştiricilikte verilmesi gereken aralık ve mesafeler yer domatesi dediğimiz çeşitlerle yapılan yetiştiriciliğe göre çok farklıdır. Açıkta domates tarımında verilecek ARALIK ve MESAFELER;
Tek sıra yetiştiricilikte 70 cm x 40 cm
Çift sıra yetiştiricilikte 100 cm x 50 cm x 40 cm veya 90 cm x 50 cm x 40 cm ölçülerinde olmalıdır.
Fide dikimi yaklaşık olarak MAYIS’ın 10’undan sonra yapılmalıdır. Fide dikiminden sonra ot alma, çapalama, boğaz doldurma gibi işlemlerle beraber itina ile yapılması gereken en önemli işlemler GÜBRELEME, İPE ALMA, KOLTUK ALMA, ZİRAİ MÜCADELE’dir. Fide döneminde ve fideler tarlaya dikildikten sonra 8 günde bir koruyucu ilaçlama yapılmalıdır. Zararlı görülmeden insektisit kullanılmamalı, ilaçlama Tarım İl Müdürlüğü elemanlarının tavsiyesi doğrultusunda yapılmalıdır.
GÜBRELEME
Tarım teşkilatlarının tavsiyeleri ve toprak analiz sonuçları ile çiftlik gübresi ve Fosforlu gübre taban gübresi olarak verilmektedir. Fide dikiminden itibaren;
Azotlu gübreler : Tüm üretim boyunca
Potasyumlu gübreler:Meyveler fındık büyüklüğünü aldıktan sonra haftalık dönemlerle verilmelidir. Ayrıca verimde önemli artışlar sağlayan MAGNEZYUM’lu gübrelerin kullanılması konusunda, çiftçimiz tarım teşkilatlarından bilgi almalıdır.
İPE ALMA
Üreticilerin imkanları doğrultusunda ahşap veya metal malzeme ile yerden 2,5 m yükseklikte direkler dikilmelidir. Direklerin 5-6 m ara ile dikilmesi gerekir. Direklerin üzerinden çekilen tel ise 3 mm kalınlığında olmalıdır. Domates tarımında ilimizde sulama salma olarak yapıldığından direklerin sabitleştirilmesine önem verilmelidir.
KOLTUK ALMA
Fidelerin dikiminden itibaren yaprak koltuklarından çıkan sürgünlerin daha 4-5 cm iken koparılması ve bu işlemin sabah saat 10'a kadar bitirilmesine özen gösterilmelidir.
Salkım oluştuktan sonra salkımın sonu tekrar sürgün olarak uzamakta ve yeni salkımlar oluşmaktadır. Bu faaliyet özellikle Azotun fazla ve tek taraflı olarak uygulanmasına bağlı olarak gelişmektedir. Sebebi ne olursa olsun; Bir Salkım teşekkülünü tamamladıktan sonra oluşan bu tür Yalancı Sürgünler'in salkımın son çiçeğinden hemen sonra KESİLMESİ gerekir.
Yukarıdaki anlatılan üretim esasları dikkate alındığında size tavsiyemiz ;
Tek Gövde İle Üretim dir.
ZİRAİ MÜCADELE
Gerek fidelikte gerekse arazide tarım teşkilatının tavsiyeleri dışına çıkmadan ilaçlama yapılmalıdır.
Değerli Çiftçimiz;
İlimizde son yıllarda kullanımı hızla artan Bitki Gelişmesini Düzenleyiciler (BGD) adı ile bilinen maddelerin kullanımında üreticilerimiz bilinçsiz hareket etmektedir. İlimizde BGD Kullanımı Ekonomik Değildir. Bu konuda Tarım Teşkilatına başvurmanız menfaatinizedir.
HASAT
Sırık domates tarımında hasat ilk oluşan meyvelerden başlar. Yani hasat toprağa yakın olan ilk salkımdan başlamaktadır. Domateste hasadı yapılan salkım ve o salkımın altındaki yapraklar mutlaka budama ile alınmalıdır.
İlimizde üretilen sırık domates ürünlerinin % 99’u Tokat dışına ve bu miktarın % 80’i de Arap ülkelerine ihraç edilmektedir. Bu nedenle hasat olgunluğu pazar istekleri doğrultusunda belirlenmektedir. İhraç amacı ile satılan domatesler sarı olumda, piyasaya pazarlanan ürünler ise kırmızı olum döneminde hasat edilirler. İç piyasaya hasat edilen ürünler sapsız, dış piyasa ürünleri ise meyve sapı ile birlikte hasat edilmektedir.
Genellikle hasatlar haftada bir kez yapılmaktadır. Hasatta özel ambalajlama yapılmamaktadır. 20-25 kg’lık plastik veya tahta kasalarda kağıtlı veya kağıtsız olarak ambalajlanmaktadır.
2000 yılı üretim sezonunda 23.000 dekar alanda ortalama 13 ton/da verim alınmıştır.
Başlıkları ile anlatılmaya çalışılan üretimle dekardan alınacak verim 15 tonun altında olmayacaktır.
Domateslerde Budama
DOMATESLERDE BUDAMA
Budama koltuk (sürgün) alma, yaprak alma, uç (tepe) alma, salkımlarda uç alma şeklinde yapılır.
1-KOLTUK (SÜRGÜN) ALMA
Domateslerde yaprağın gövdeye birleştiği yerden koltuk (sürgün) çıkar. Bu sürgünler 4-5 cm boyandıktan sonra bitkinin boşuna enerji harcamasını önlemek amacıyla temizlenir. Bu koltukların temizlenmesine koltuk alma denir. Havaların serin gittiği aylarda haftada bir, mart nisan aylarında iki defa alınmalıdır.
Koltuk alınma işlemi sabahları olmalıdır. Çünkü bitki bünyesi serttir. Sürgünün kırılması kolay olur. Koltuklar fazla büyütülürse bitki enerjisini boşa harcar ve daha büyük yaralar açılarak hastalık girişi teşvik edilmiş olur.Eğer sürgünler farkında olmadan büyütülmüş veya unutulmuş ise keskin bir bıçak ile alınmalıdır.
2-YAPRAK ALMA
Domates ortalama 120 cm büyümüş ise en yüksek oranda yaprak alanına ulaşır. Bitki boyu 120 cm.yi aştıktan sonra alttaki yapraklar düzenli bir şekilde alınabilir. Yaprak alınmada ilk önce hasadı tamamlanmış veya hasada gelmiş meyveli ilk salkıma kadar ki yapraklar alınır. Ayrıca bitkinin birbirine gölge yapan ve bitkinin havalanmasına mani olacak yapraklar alınır. Hastalıklı yapraklar, ilaçlama yapmadan önce koparılmalıdır. Yaprak koparırken yine gövdede fazla yara açmamak gerekir. Bu işlemlerden sonra bitkiler koruyucu ilaçlarla ilaçlanmalıdır.
3-UÇ (TEPE) ALMA
Uç alma domates bitkisinde büyümeyi durdurmak için yapılır.Tepesi alınan bitkilerde meyve İrileşmesi ve daha çabuk olgunlaşma sağlanır. Tek mahsul ve ilkbaharlarda hasat haziran ayı ortası veya sonunda biter. Bu yetiştiricilikler için tepe alınması hasada son verilecek tarihten 8-10 hafta önce yapılır. Nisan ayı ortalarında tepe alındığında haziran ayı sonlarına kadar devam eder. Hasat süresi uzatılmak istenirse tepe alma daha sonraki bir tarihte yapılabilir.
Tepe alma için tespit edilen tarihte bitkinin en üst salkımından sonraki iki yaprak bırakılarak bitkinin büyüme noktası elin baş ve işaret parmaklarının tırnakları ile kesilerek köreltilir. Tepe alma sırasında bitki aşağıdan yukarıya doğru kontrol edilerek ufak büyük ne kadar koltuk varsa temizlenir. Aksi halde ikinci budamaya ihtiyaç olabilir. En son çiçek salkımının üzerinde iki yaprak bırakılması tek mahsul ve ilkbahar yetiştiriciliği için önemlidir. Çünkü sera içinde ısı ve ışık miktarı Nisan, Mayıs aylarında normalin üzerine çıkar. Bırakılan yapraklar çiçek salkımını yüksek ışık ve ısıya karşı örtü olarak döllenme için iyi bir ortam sağlar.
Sonbahar yetiştiriciliğinde hasada Şubat ayı başlarında ve ortalarında son verileceğinden Aralık ayının ilk haftasında tepe alınarak büyüme durdurulur ve Şubat ayının ortalarında hasada son verilir.
Sonbahar domates yetiştiriciliği için en üst salkımdan sonra iki yaprak bırakılması önemli değildir. Çünkü bu aylarda şartlar değişir. Isı ve ışık şiddeti azalır. Tepe alınacağı zaman iki yaprak bırakılmadan sadece bitkilerin büyüme noktası köreltilir.
|
Açıkta sırık domates yetiştiriciliği
Normal
