ALLIUM (SÜS SOĞANI)
A.christopii – A.albopilosum, A.caeruleum-A.azureum, 'A.cyneum, A.flavum, A.giganteum (iri çeşit), A.karateviense, A.neapolitanum, A.rosenbachianum - A.moly, A.jesdianum (Süs soğanı)



Soğangillerin (Allium) yenilenleri, soğan, sarımsak, pırasadır. Alışılmışın dışında bu familyada hoş görünümlü yüzlerce 'süs soğanı bulunur. Boyları 15-150 cm.ye ulaşır. Çiçek şemsiyesi 5-25 cm. olup, birçok küçük çiçeklidir. Renkleri beyaz, sarı, pembe, kırmızı, eflatun olur. Mavi ve koyu mor renklileri de bulunur. Soğanlı bitkiler içinde en uzun süre bunlar çiçeğini korur. Bazıları ilkbaharda, bazıları yazın bazısı sonbaharda çiçek açar. Kesince, tipik .soğan kokusu çıkaran süs soğanlarından yalnız A.neapolitanum 'un kokusu iyidir. Yapraksız çiçek saplarının dibindeki yapraklar, yuvarlak, boş olur veya soğanın yaprakları gibi ya da yassı ve cetvel gibidir. Yüksek boylu çeşitler, çok yıllıklarla ve çalımsı ağaççıklarla tek başına güzel durur. Gruplar halinde de iyi görünüm verirler. Bodur çeşitler çakıllı bahçe ve tarhlarda iyi dururlar. Süs soğanı iyi kesme çiçek olur. Soğan kokusu saplar suya girince hemen kaybolur. Hemen hepsi çiçek şemsiyesi sap üzerinde bırakılarak kurutulabilir. A. christopii 60-90 cm. boylanır ve yaz başında koyu eflatun çiçek şemsiyesi 20-25 cm. çapında olur. A. cyaneum 20-25 cm. çapındadır. Koyu mavi büyük boyunlu çiçeklerini yaz başında açarak 5 cm. 'den büyük başak üzerinde taşır. A. caeruleum 45-60 cm. boyunda olur. A. flavum 30-60 cm. olup, yaz ortasında altın sarısı çiçeklenir ve 5 cm. şemsiyeye sahiptir. A. giganteum 90-150 cm. boyundadır, yaz ortası eflatun çiçekleri 10 cm. çapında olur. A. karateviense 15-20 cm. boyundadır, bahar sonunda gümüş-pembe 10 cm. büyüklükte çiçek şemsiyesine sahiptir. A. moly 15-45 cm. olup, bahar sonunda açık sarı renkli 5-7,5 cm. çiçek başlıdır. A. neapolitanum 20-30 cm. boyunda ve bahar sonunda beyaz, 7,5 cm. çiçek başlıdır. A.rosenbachianum 60-90 cm. boyunda, yaz ortasında 10-12,5 cm. çapında mor çiçeklenir.



Yetiştirilmesi

Süs soğanlarının birçoğu suyu iyi geçiren hemen her türlü toprakta yetişirler. Anılanların içinde A. neapolitanum, kışa en dayanıksız olanıdır. Korunmalı yer olmadığında kasada yetişebilir. Bütün çeşitleri dolgun güneşi severler. Soğanları, ilk ve sonbaharda, soğanın kendi çapının iki veya üç katı büyüklüğündeki çukura 15-45 cm. mesafe ile dikilir. Mesafe çeşidin yüksekliğine göre seçilir. Her türlü suni gübre bitki sürgün yapmadan önce etrafına serpilerek karıştırılır. Yeterli besini ancak bundan sağlar. Rahatsız edilmeden bitki yıllarca yerinde bırakılır. Birbirine karışık büyüme gösterdiğinde çıkarılıp, dağıtılır. Tamamen korumasız yerlerde ısı değişikliğinde don ve çözülmelerden üstüne toprak örtülerek korunmalıdır.



Çoğaltılması

Yaprağı olgunlaşınca, ana soğan etrafında oluşan yavru soğanlarla çoğaltılabildiği gibi, aynı zamanda bazı çeşitlerde solan çiçekler yerinde olan soğancıklarla da çoğaltılabilir.
Olgunlaşmadan hemen sonra tohum ekimi yapılmalıdır.
Bu zamanda bitkilerin çiçek durumuna gelmesi iki-üç yıl sürebilir.

Bilgileriniz için teşekkürler. Kırlarda gezerken artık bu soğanlı bitkilere gözlerimiz takılır ve tanıma fırsatı buluruz.