DAHLIA (YILDIZ)
D.x cultorum.



Kökleri don tehlikesinden korumak şartıyla, her yerde kolayca yetişririlebilen bir bahçe çiçeğidir. Açık mavinin dışında tüm renkte çiçekleri vardır. Büyüklüğü 2-30 cm. olabilir. Yaz ortasından ilk kırağılara kadar 0,30-2 m. kadar olabilen güçlü düz saplarının üzerinde çiçeklerini taşır. Buket yapmaya elverişlidir. Kök yumrudan yetişip, her yıl ölürler. Bahçecilikte ismi, D.xcaltorum olan bu çiçeğin asıl yurdu Meksika'dır. Zamanımızdaki bütün türleri bundan melezleme ile üretilmişlerdir. Çiçek şekli ve yüksekliği o kadar değişiktir ki, renk skalasıda o kadar zengindir.
Anmon Çiçekli Yıldız, iğne yastığı gibi tablalı, yassı, ortada boru çiçek, kenarları taç yapraklıdır.
Top Şekilli Yıldız, yuvarlak başlı 10 cm. veya daha büyük çapta, yaylı gibi yan yana, kat kat taç yapraklıdır.
Kaktüs Yıldız, sık durumda kıvrımlı çiçek yapraklı olur.
Dekoratif Yıldız, Kaktüs Yıldız'a benzer çiçek açarlar, çiçek yaprağı içe bükülür.
Yarı Kaktüs Yıldız, Çiçeklerinin taç yaprakları, çiçek büyüklüğünün üçte biri kadardır.
Gerçek Kaktüs Yıldız, da taç yapraklar. çiçek büyüklüğünün hemen hemen yarısı kadar olur. Bu grup alt takımlara ayrılmıştır; iri, büyük, orta büyük, küçük ve bodur tipler.
Boyun Yakası Yıldız, çiçeklerinin dış sırası yıldız şekilli, boru çiçekli, iç kısmında kısa taç yapraklı kontrast renkte çiçeklidir. Çiçekleri çepe çevre açık çiçek tablası üzerindedir.
Minyon Yıldızlar, 75 cm. olurlar. Çok sayıda çiçekleri 7,5-10 cm. çapındadır. Tek sıra olarak çepeçevre çiçek tablasına yerleşmiştir.
Minyatür Yıldızlar, soğanlı ve ponpon yıldız dışında her türlü yıldız şeklinde olurlar.Çiçek çapı 6-11 cm. olur. Bitki boyu nadiren 1 ¼ m. olur.
Ponpon Yıldız, 10 cm. den çapta yuvarlak kafalıdır.
Pion Çiçekli Yıldızlar, çiçekleri açık tabla halinde, çevresi iki veya üç sıra çiçek taç yaprağı ile çevrili, çoğu zaman dönük kıvırcık yıldız şekillidir.
Rozet Yıldızlar ın, tamamı katmerli olup, çiçek taç yaprağı soğanımsı yıldızınki gibidir. Çiçek kellesi yuvarlak değildir.
Katmersiz Çiçekli Yıldız; Çiçekleri tabla halinde çepeçevre bir sıra yıldız biçimli taç yapraklıdır. Kataloglarda, Yıldızlar yanlız gruplara bölünmekle kalmayıp, çiçek büyüklükleri çapına göre de; A-20 cm., B 15-20 cm., BB-10-15 cm., M-10 cm. den küçük olarakta ayrılırlar.



YETİŞTİRİLMESİ

Kültür çeşitleri üreticilerce üç şekilde piyasaya çıkarılır. Yumru kökleri ayırma, saksılanan kökler ve köklendirilen çelik halindedir. Sonuncusu 10-15 cm. boyunda genç bitkiler olup, bunlar sap çeliği ile üretilmişlerdir. Kök yumru ayırma; uzun, kalın, yuvarlak kökler ayrılır. Kesilen yerde ana bitkinin bir uzantı parçası mevcuttur. Bu saplardan gözler oluşarak, bunlardan da yeni bitkinin dalları sürer. Saksıya dikilen köklerini, üretici sap çeliği almak için yetiştirir. Bunlar küçük saksılarda, saksı toprağında köklendirilir. İyi tarafı bu kökler birkaç göz çıkarır ve kesik yaradan çürümez. Yetiştiriciler için kök yumruları genelde, saksılanan kök çelik daldırma ile aynı değerdedir. Yıldızlar donlardan korunmalıdırlar. İlkbaharda dikilip, sonbaharda çıkarıp, kışın dondan koruyarak saklanmalıdır. Fazla güneşi severler ama, günde en az üç veya dört saat kalarak, hafif gölgede de iyi gelişme gösterirler. Ne kadar fazla güneş alırsa, bitki o kadar güçlenir. Yıldızlar her türlü bahçe toprağında olur. Ancak toprağı organik maddelerce, fosfor ve kali bakımından zengin ise daha iyi büyürler. Toprağı komposto, yılllanmış ahır gübresi veya torf karıştırmalıdır. Köklenmiş çelikleri veya saksıdaki kökleri diğer bahçe bitkileri gibi dikilir. Ayrılan kök yumruları, yan olarak 15-18 cm. derinliğe, üzerine 5 cm. toprak örtülerek dikilmelidir. Büyüdükçe, boşluğu toprakla doldurulur. Bitki mesafesi 38-75 cm. olamalıdır, cinsin büyüklüğüne göre bu değişir. Bitki gelişme gösterdiğinde, 15.15.15 karışık suni gübre ince olarak etrafına serpilip, toprağa karıştırılarak bolca ıslatılır. Genelde bitki çubuğu bağlanarak, desteğe alınır. Rüzgarlı yerlerde sap ucunun alınması tavsiye edilir. Bu şekilde fazla boylanması önlenir. Kesme çiçek olarak kullanılacak Yıldızların sap ucu sıcak suya sokularak veya aleve tutularak öldürülür. Bu şekilde zayıflayıp su içinde uzayıp sarkmadıkları gibi, daha uzun süre dayanırlar. Sabahın çok erken saatinde kesilip, saplarının en az 5 cm. kadar ucundan beş-altı saat suda bırakıldıktan sonra, vazoya alınır. Sonbaharda çiçekleri solunca, kökler yerinden sökülüp, bir hafta kadar tersinden asılarak kurutulur. İçinde naylon kılıf bulunan sandıklara, kuru torf, kum ve perlit konularak saklanır. Böylece köklerin filizlenme göstermesi engellenir.



ÇOĞALTILMASI

Çoğaltma işlemi, yumru ayırma ile veya sap çeliği daldırması ile yapılır. Tohum ekimi ile yetiştirilirse, ilk yılda çiçek açarlar. Bodur cüce cinsler "Coltness", "Unwin", Early Bird" veya "Border Jewels" çoğu zaman bir yıllık olarak yetiştirilir. Tohumu bütün kırağılardan sonra ilkbaharda içeride çimlendirilir. Gerekli tohum; 1000 bitki için 20 gr. Gerekli ısı; 20 ºC