Dald?rma ile ilgili teknik/doyurucu bilgi ar?yorum arkada?lar, bilgisi olan var m??
Te?ekkürler.

Cevap veren yok mu?

Dald?rma: Bitkinin belli bir aksam?n?n ana bitkiden ayr?lmadan köklendirme i?lemidir.

Meyvecilikte en çok kullan?lan dald?rma ?ekilleri;

Basit dald?rma (adi dald?rma, kemer dald?rma)
Hendek dald?rma
Tepe dald?rma,
Stoolbed Layering
Havai dald?rma,
Düz dald?rma,
Bile?ik veya y?lankavi dald?rmad?r.
Basit Dald?rma: Topra?a yak?n yerlerden veya kök bo?az?ndan ç?kan bir dal?n topra?a do?ru bükülmesi, topra?a gelen k?sm?n?n toprakla veya köklendirme materyali (pit yosunu, perlit, torf, hafif tekstürlü toprak vs.) örtülmesi ve ucunun topra??n dna ç?kar?lmas? suretiyle yap?l?r.

Hendek Dald?rma: Bu yöntem daha çok asma, ahududu, bö?ürtlen gibi meyvelerin ve baz? anaçlar?n ço?alt?lmas?nda kullan?l?r. Bir bitki veya dal?n hende?e yat?r?lm?? olarak, yatay ?ekilde büyütülmesi ve ç?kan sürgünlerin etraf?na toprak doldurulmas?ndan ibarettir.

Tepe Dald?rma: K?sa gövdeli ve bükülmez dallara sahip baz? meyve a?açlar?ndan köklü anaçlar veya bitkiler elde etmek için, önce ana bitkinin tepesinin kesilerek yeni sürgünler vermesinin sa?lanmas?, sürgünler geli?meye ba?lay?nca tepe k?sm?n?n toprakla doldurularak bu sürgünlerin köklenmelerinin kolayla?t?r?lmas? ?eklinde uygulanan bir dald?rmad?r.

Stoolbed Layering: Klonal anaçlar?n ço?alt?lmas?nda kullan?lan bu metot ile M27, M9, M26, MM109, MM111, MM106 gibi elma klon anaçlar?, Colt, Mazzard F12/1, SL 64 gibi kiraz- vi?ne klon anaçlar?, Quince A gibi ayva klon anaçlar? ba?ar?l? bir ?ekilde ço?alt?labilmektedir. Hendek, tepe ve düz dald?rman?n kombinasyonu ?eklinde olu?turulmu? olan bu metot birim alandan elde edilen anaç say?s? bak?m?ndan di?er dald?rma metotlar? içerisinde en mükemmelidir.

V ?ekil 1

egetatif üretim metotlar?n?n herhangi birisiyle elde edilmi? olan köklü anaçlar bölgenin iklim ?artlar?na göre sonbahar veya ilkbaharda s?ra üzeri 20 cm ve toprakla 45° aç? yapacak ?ekilde meyilli olarak dikilir. ?ekil 2

Dikim s?ras?nda ana bitkinin 15-20 cm lik k?sm? topra?a gömülmeli toprak dnda kalan k?sm?n?n 1/3’ü k?salt?lmal?d?r. Anac?n uç k?sm? güneye do?ru meyilli olmal? ve son bitki ters yönde olmal?d?r O y?l büyümeye b?rak?lan anaçlar temmuz ay?ndan itibaren haftada bir defa gittikçe artan oranlarda yat?r?l?r ve her anaç önündeki anaca birkaç yerinden temas edecek. ?ekilde yat?r?l?r. Böylece y?l sonuna kadar yat?rma i?lemi tamamlanm?? olur. ?ekil 3


Anaçlar? toprak üzerinde sabitlemek için çatal kaz?k kullan?l?r. Bu ?ekilde yat?r?lan anaçlar, ertesi y?l ilkbahara ?ekil 4

kadar üstü aç?k durumda kal?r. ?lkbaharda sürmeye ba?layan gözlerden yeni sürgünler olu?ur.Ana bitkiler sürmeden önce üzeri torfla (ilk y?l) ?ekil 5

kapat?larak gözlerin köklenmesi sa?lan?r. Sürgünler 15-20 cm boya geldikleri

zaman torfla veya toprakla bo?az doldurma yap?l?r, bu i?lemin amac? daha iyi köklenme elde etmektir. Yaz aylar? boyunca ana bitki üzerinde köklenip geli?en bitkilerin bak?m i?lemleri (hastal?k ve zararl?larla mücadele, gübreleme, sulama v.b.) aksat?lmadan yap?l?r. Sonbaharda iyi köklenmi? ve geli?mi? olan bitkiler toprak aç?larak hasat edilir. Hasad? yap?lan anaçlar a?? parsellerine kök tuvaleti yap?larak dikilir.

Say?n cetecakal
Verdi?iniz bilgiler için çok te?ekkür ederim..

BİTKİLERDE ÇOĞALTMA METODLARI
Tüm çiçekli bitkilerde olduğu gibi, süs bitkilerinde de tür ve çeşitlerin devam ettirilebilmeleri için çoğaltılmaları gerekir. Bu amaçla yetiştiriciliği yapılacak tür ve çeşitlerin üreme mekanizmasının bilinmesi ve buna göre de çoğaltım yöntemlerinin geliştirilmesi zorunludur.
Başlıca 2 farklı çoğaltma yöntemi vardır;
1. Generatif (eşeyli = tohumla) çoğaltma
2. Vegetatif (eşeysiz=vegetatif organlarla) çoğaltma
1. Generatif (Tohumla) Çoğaltma
Eşeyli çoğaltmada üretim materyali tohumdur. Tohum, iki ayrı bireyde veya aynı bireyin farklı organlarında oluşan erkek ve dişi gametlerin birleşerek döllenmiş yumurtayı oluşturması ile meydana gelen ve ait olduğu bitkinin yeni bir bitki oluşturabilecek en küçük parçasıdır. Canlı bir tohumun meydana gelebilmesi için çiçek organlarının oluşması, daha sonra da tozlanma ve döllenmenin olması gerekir.
Tohumlarda aranan özellikler
Dış özellikler;
Tohumun rengi, şekli, iriliği, parlaklığı, kokusu, temizliği, saflığı gibi özellikler dikkate alınmalıdır. Renk, şekil, parlaklık, koku ve irilik türlere göre farklılık gösterir.
Üretimde kullanılacak tohumların fiziksel safiyeti yüksek olmalıdır. İyi bir tohumlukta çeşit safiyetinin en az % 95- 98, yabancı madde miktarının da en çok % 2- 5 arasında olması istenir.
İç özellikler;
Tohumun sadece dış özelliklerine bakılarak canlı olup olmadığı hakkında karar verilemez. Bu nedenle tohumun iç özelliklerinin de kontrol edilmesi gerekir. İç özellik olarak tohumun canlılığı, tohum gücü ve genetik safiyeti dikkate alınır.
2. Vegetatif (Eşeysiz)çoğaltma
Genel anlamda, bitkilerin değişik yaşlarda gövde ve dal parçaları, büyüme uçlarındaki meristematik dokuları, kökleri, yaprakları, ya da özelleşmiş veya değişikliğe uğramış gövde ve kök parçaları kullanılarak yapılan çoğaltmadır.
Ana bitkiden ayrılan bu parçalar yeni kökler, sürgünler veya bunların her ikisini birden oluşturabilir, ya da başka bitki veya bitki parçasıyla kallus oluşturarak birleşebilirler. Örneğin, dal çelikleri dip kısımlarında kök oluştururken, üzerlerinde bulunan tomurcuklardan da yeni sürgünler meydana gelmektedir.
Vegetatif çoğaltmanın önemi ve amaçları
 Canlı tohum meydana getirmeyen bazı bitkilerin çoğaltılmasını sağlar,
 Bazı bitkilerin üstün özelliklerini tohumla çoğaltarak korumak mümkün değildir, bu nedenle vegetatif olarak karakterler aktarılır,
 Eşeysiz çoğaltma, tohumla çoğaltmadan daha hızlı bir gelişme sağlar,
 Bazı şartlarda eşeysiz çoğaltma, daha kolay ve daha ekonomik olabilmektedir.
Vegetatif Çoğaltma Yöntemleri
Eşeysiz çoğaltma yöntemlerini dört grupta toplamak mümkündür;
1. Bitkileri başka bir bitkinin kökleri üzerinde yetiştirme (Aşı ile çoğaltma),
2. Bitkilerin değişik yaş ve özellikteki gövde ve dal parçaları ile sürgünlerinde kök ve sürgün oluşturma (Çelik ve daldırma ile çoğaltma),
3. Özelleşmiş ya da değişikliğe uğramış vegetatif kısımlarla yapılan çoğaltma (Yumru, soğan, kol ve kök sürgünleriyle çoğaltma),
4. Doku kültürleri ile çoğaltma.
Aşı ile çoğaltma
Aşı, iki bitki parçasını birleştirip kaynaştırmak ve tek bir bitki gibi büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır.
Böylece oluşan yeni bitkinin toprak üstü kısmını, yani tacını oluşturan kısmına "Kalem" veya "Çeşit", kök sistemini oluşturan kısmına ise "Anaç" adı verilir. İki vegetatif bitki parçasını birleştirip kaynaştırarak yeni bitkiler elde edilmesine yönelik bütün yöntemlere ise "Aşılama" denir.
Aşıların kullanım amaçları;
 Çelik, daldırma veya başka bir eşeysiz çoğaltma yöntemi ile ekonomik anlamda çoğaltılamayan türlerin çoğaltılması,
 Anaçların üstün özelliklerinden yararlanılması,
 Ağaçlarda zarar gören kısımların onarılması,
 Islah çalışmaları sonucu elde edilmiş bitkilerde büyümenin hızlandırılması,
Aşı tipleri
 Göz aşıları,
"T" göz aşısı
"Yongalı" göz aşısı
 Kalem aşıları,
"Yarma" aşı
"Kakma" Aşı
“Dilcikli “Aşı

ÇELİKLE ÇOĞALTMA
Yeni bir bitki elde etmek amacıyla, bitkilerin gövde, dal, kök ve yapraklarından kesilerek hazırlanan parçalara "çelik" adı verilir. Böyle beden parçalarıyla yapılan eşeysiz çoğaltmaya da "çelikle çoğaltma" denilir. Çelikle çoğaltmada ana bitkiden kesilen bir parça köklendirildiği için, meydana gelen yeni bitki, mutasyonlar dışında ana bitkinin özelliklerini aynen taşımaktadır.
Bu yolla çoğaltılması mümkün olan süs bitkilerinde çelikle çoğaltmanın üstünlüklerini şöylece sıralamak mümkündür;
a. Küçük bitki parçaları ile dar bir alan içinde çok sayıda, bir örnek yeni bitkilerin elde edilmesi mümkündür,
b. Ucuz, çabuk ve basit bir yöntem olup kültür çeşitleri kendi kökleri üzerinde yetiştirildiğinden aşılama işlemine gerek kalmaz
c. Anaç-kalem uyuşmazlığı sorunu kendiliğinden çözüme kavuşmaktadır,
Çelik tipleri
Çelikler alındıkları organlar ve dönem ile hazırlanış şekillerine göre üç sınıfta incelenirler:
a. Alındıkları organlara göre çelikler, dal çelikleri, yaprak çelikleri, yaprak-göz çelikleri ve kök çelikleri olarak adlandırılırlar.
b. Alındıkları döneme göre çelikler, odun, yarı odun ve yeşil çelikler adı verilmektedir.
c. Hazırlanış şekillerine göre, dal çelikleri, adi (basit), ökçeli, dipçikli ve sırık çelikler olmak üzere dört tiptir.
Daldırma ile çoğaltma
Bir dalın ana bitkiden ayrılmadan köklendirilmesine "daldırma" denilmektedir.
Daldırmanın yararları;
a. Daldırılan sürgün veya dal, kök ve sürgün oluşturup kendine yeterli hale gelinceye kadar ana bitkiden ayrılmamaktadır.
b. Daldırma yöntemleri basit olup kolayca uygulanabilmektedir
c.Daldırmanın doğal olarak oluştuğu türlerde, bu yöntem basit ve ekonomiktir.
d. Daldırmada anaç ve aşı sorunları söz konusu değildir.
Daldırma tipleri;
Yaygın olarak kullanılan daldırma tipleri,
 Uç daldırması,
 Basit daldırma,
 Hendek daldırma,
 Tepe daldırması ve
 Hava daldırmasıdır.
Uç daldırması:
Bazı bitkilerin sürgün uçları, gelişmenin belirli bir döneminde uygun bir ortam içine yerleştirildiğinde yüksek bir meristematik aktivite göstererek hem kök ve hem de sürgün oluşturma yeteneğindedirler.
Sürgün uçları 2-5 cm derinliğinde açılan çukurlara elle daldırılır. Üzeri toprakla örtülen sürgün uçlarında kısa sürede köklenme meydana gelir ve oluşan yeni bitkiler aynı mevsim sonunda söküme hazır hale gelirler. Ancak söküm diğer daldırmalarda olduğu gibi ilkbahar veya sonbaharda yapılabilir.
Uç daldırması, basit daldırmaya benzer ise de, basit daldırmada sürgün ucu toprağın dışında kalmakta ve kökler tepedeki meristematik uçtan ziyade, dal boyunca meydana gelmektedir. Sürgün ise açıkta bırakılan uçtan oluşmaktadır.
Basit (Adi) Daldırma:
Çok yıllık bitkilerin bir kısmında dallar devamlı olarak nemli toprak ile temas ettiğinde köklenebilmektedir. Basit veya adi daldırma, bir dalın toprağa doğru bükülmesi, toprağa gelen kısmının toprak veya başka bir köklendirme materyali ile örtülmesi ve dalın ucunun topraktan dışarı çıkarılması suretiyle uygulanır.
Basit daldırma, doğal olarak dağınık ve yere yakın büyüme özelliği gösteren bitkilerde kendiliğinden meydana gelmektedir.
Basit daldırmanın uygulama zamanı ilkbahardır. Kullanılan materyal dinlenme halindeki bir yaşlı dallardır. Genel olarak, daha yaşlı dallar daldırma için uygun değildir.
Dal uçtan itibaren 15- 30 cm mesafedeki kısmından, toprak yüzeyi ile dik açı yapacak şekilde bükülür. Bükülen dallar, daha önce bitkinin çevresinde daldırılacak dal sayısına göre 25- 30 cm derinlikte açılmış çukurlara, uçları dışarıda kalacak şekilde yerleştirilirler. Daldırılan dalı toprak altında tutmak için çatal bir dal, U şeklinde kıvrılmış kalın bir tel veya taş parçası kullanılabilir. Daha sonra üzeri toprakla kapatılır.
Köklenmeyi teşvik için, dalın mümkün olduğunca dik açıyla bükülmesinin yanında, dalın alt kısmının yaralanması da etkili olabilmektedir. Yaralı dokunun onarımı için hücrelerde başlayan meristematik aktivite ile toprak nemi kök oluşumunu uyarmaktadır .

Hendek daldırması:
Hendek daldırması, bütün bir bitki veya bir dalının sığ bir hendeğe yatay olarak yerleştirilerek, üstünün toprak ile örtülmesidir. Daldırma yapmadan önce dalın alt kısmının yaralanması köklenmeyi artırmaktadır. Basit olarak her bir tomurcuk yeni bir bitki oluşturmakta, kökler hem yaralanan gövde kısımlarından ve hem de her yeni sürgünün alt kısmından meydana gelmektedir.
İlkbaharda büyüme başlamadan dal 5 cm derinlikte açılan hendek içine yatırılır. Uç kısmı açıkta bırakılır. Dalın toprağa yatırılmasında çatal dallardan yararlanılır. Sonra dalların üst kısmı 2,5 cm kalınlıkta ince bir toprak veya başka bir köklendirme materyali ile örtülür.
Büyüme mevsiminin sonunda bitkiler kış dinlenmesine girdikten sonra veya ertesi ilkbaharda, sürgünlerin boğazlarındaki toprak dolgu kaldırılır ve köklenmiş sürgünler olabildiğince dipten kesilerek ana bitkiden ayrılır.
Tepe daldırması:
Yoğun ve sıkı bir dal sistemine sahip ve boğaz bölgesinden bol sürgün veren çalı formlu bitkiler bu yöntemle yaygın olarak çoğaltılmaktadırlar.
Tepe daldırması, bitkinin dinlenme döneminde tepesinin toprak yüzeyinden vurulması ve yeni gelişen taze sürgünlerin dip kısımlarının ilkbaharda örtülerek köklendirilmesi işlemidir. Doldurulan toprak sonbahar veya ertesi ilkbahara kadar kalmaktadır. Bu süre içinde her bir dalın dip kısmından yeni kökler oluşur. Oluşan köklerin alt kısmından kesilen her bir dal ise yeni bir bitkidir.
Hava daldırması:
Eşeyli ve diğer eşeysiz yöntemlerle çoğaltılması oldukça zor olan bazı süs bitkileri (kauçuk gibi) bu yolla çoğaltılmaktadır.
Hava daldırması, bitkinin topraktan yüksekte bulunan dallarının, kabukta bilezik alınıp veya bıçakla yaralandıktan sonra nemli bir köklendirme materyali içinde köklendirilmesidir.
Hava daldırması ilkbaharda bir yaşlı dallar veya yaz sonlarında kısmen odunlaşmış sürgünlerde yapılmaktadır. Genelde hava daldırması için 0.5- 2.0 cm kalınlığındaki dallar uygundur. Hava daldırmasında yapılacak ilk iş dalın ucunun en az 15- 20 cm aşağısındaki bir yerden, bitkinin türüne göre, kabuğun 1.0- 2.5 cm genişlikte bilezik şeklinde çıkarılması veya yaralanmasıdır.
Daha sonra yaralanan kısım, kil veya başka bir toprak karışımından yapılmış çamur ile sıvanarak üzerine yosun sarılır. Köklenme materyalinin etrafının sarılmasında, plastik örtü, metal ya da tahta kutular veya ikiye ayrılmış saksılar da kullanılabilir.
Daldırma sonucunda köklenme, bazı bitkilerde 2-3 ayda veya daha kısa sürede tamamlanır. İlkbahar veya yaz başlarında yapılan hava daldırmalarının, sürgün sonbaharda dinlenmeye girinceye kadar yerinde bırakılması ve bundan sonra ana bitkiden ayrılması en iyi yoldur. Genel olarak hava daldırmasında genç bitkinin, ana bitkiden dinlenme döneminde ayrılması daha uygundur.
ÖZELLEŞMİŞ VEYA DEĞİŞİKLİĞE UĞRAMIŞ GÖVDE VE KÖKLERLE ÇOĞALTMA
Birçok bitkinin vegetatif kısımlarında bazı farklılaşmalar meydana gelmektedir. Farklılaşmış bu kök veya gövdeler bitkilerin doğal olarak vegetatif yolla çoğaltılmalarına fırsat verir. Farklılaşmış kök veya gövdeler, bazı bitkilerde, özellikle doğal vegetatif uzantılar olarak görev yaparken (kollar gibi) bazılarında ise depo organlarıdır (soğan, yumru gibi).
Kollar
Rozet şeklinde gövdeye sahip bitkilerin, boğaz kısmındaki bir yaprağın koltuğundan çıkan, toprak yüzüne yatık olarak büyüyen özelleşmiş bir gövdedir. Kollar, boğumlarından, kök ve sürgünleri bulunan yeni bitkiler oluştururlar.
Yavrular
Bazı bitkilerde ana gövdenin yanından yan sürgünler oluşur. Yine soğanların dip kısımlarında yavru soğancıkların meydana gelmesi de aynı olaya tipik bir örnektir. Bu soğancıklar çoğaltmada kullanılırlar. Yavrular ana gövdeye mümkün olduğu kadar yakın bir yerden kesilerek ayrılırlar.
Rizomlar
Toprak altında büyüyen, silindirik, yatay bir gövdedir. Rizomlar daima farklı aralıklarda boğum ve boğum aralarına sahiptirler. Rizom tipik olarak bitkinin ana ekseni olup, alt yüzünden kök, toprağın üst kısmına doğru ise sürgünleri meydana getirmektedir. Yeni bitki ana bitkiden ayrılarak kullanılır.
Ayrıca rizom her parçada vegetatif bir tomurcuk ihtiva etmek koşuluyla bölünerek de çoğaltmada kullanılabilir.
Yumrular
Yumru, yedek besin maddelerinin toplanması nedeniyle irileşmiş olan toprakaltı gövdesinin etli, kısa uç kısmıdır. Bir yumruda gövdenin bütün kısımları bulunmaktadır. Yumru üzerindeki gözler, boğumları ifade etmektedir.
Soğanlar: Soğan, özelleşmiş bir toprakaltı organı olup kalın etli pullarla kaplanmış kısa bir gövdedir. Tek çenekli bitkilerde meydana gelerek, bitki yapısı, depo ve üretme amacına uygun olarak değişikliğe uğramıştır. Soğanın merkezinde vegetatif bir büyüme konisi vardır.
DEĞİŞİKLİĞE UĞRAMIŞ KÖKLER
Yumru kökler
Bazı bitkilerde kök ve gövdeler yapı bakımından, besin depo organları ve çoğaltma organları olarak değişikliğe uğramışlardır. Yumru köklerin görünüşü türlere göre farklılık gösterirse de, iç ve dış yapıları tipik kök özelliğindedir. Yumru kökler, gerçek yumrulardan üzerlerinde bulunan boğumlar ve boğum aralarıyla ayrılırlar. Tomurcuklar sadece gövde ucunda, kökler ise aksi uçta oluşurlar. Yıldız çiçeği yumru kök oluşturan bitkilere örnek olarak verilebilir.
Kök sürgünleri
Bitkinin toprak altı kısımlarından çıkan sürgünlerdir. Sürgün kök üzerindeki adventif bir tomurcuktan oluşmaktadır. Pratikte bitkinin boğaz kısmına yakın yerden çıkan ve gövde dokusundan meydana gelen sürgünler de kök sürgünü olarak isimlendirilmektedir.
Bazı bitkilerin kök sürgünü yapma yetenekleri çok fazladır. Köklenmiş sürgünler dinlenme döneminde, etrafı açılarak ana bitkiden kesilme yoluyla ayrılırlar.
Doku kültürü ile çoğaltma
Yeni bir çoğaltma yöntemidir. Doku kültürü ile çoğaltmada, adından da anlaşılacağı gibi, materyal olarak küçük bitki dokuları kullanılır. Bu dokular dezenfekte edildikten sonra, steril koşullarda hazırlanmış besin ortamlarına dikilir. İklim odalarına alınan kültürler, yapay ışık altında ve belirli sıcaklık rejimlerinde geliştirilir ve köklendirilirler.